Cả cái vùng này chẳng quá rộng. Người dân chủ yếu làm ruộng hoặc buôn bán nên cũng không bận rộn gì. Những lúc ngồi không rảnh rỗi, người ta đều thích buôn chuyện. Những câu chuyện không đầu chẳng cuối dần tam sao thất bản. 

Mấy hôm nay, trong nhà ngoài ngõ đều nghe thấy tin đồn rằng đứa con gái thứ nhà ông quan Huyện bỏ trốn cùng thằng đánh xe ngựa.

Người có con cái ở độ mới lớn đều không giấu nổi nỗi lo lắng, bất an. Người ác tâm buông lời cay nghiệt, rủa cái thằng cha đấy bao năm ngồi ở Công đường giở trò đục nước béo cò, vơ vét của cải. Dồn biết bao nhiêu người dân nghèo vào đường cùng. Nay cũng đến ngày gánh nghiệp. Nhưng mà ở trong chăn mới biết chăn có rận. Ai mà biết được trong phủ quan ấy đã xảy ra những chuyện gì.

Lão quan Huyện cũng nhờ dựa hơi nhà vợ mới ngồi vững ở cái ghế ấy. Người có tiền có quyền thường dăm thê bảy thiếp, nhưng lão lại không dám. Bao năm trong nhà chỉ có mỗi bà quan. Cơ mà, cũng không phải cả năm đứa con của lão đều là con của bà quan. Đứa con gái thứ vừa đến tuổi cập kê là hậu quả sau khi lão tằng tịu với con ở nấu cơm trong nhà. Thời điểm ấy, bà quan đang mang bầu con trai; con gái lớn được khoảng hai, ba tuổi. Con ở có chửa, bị bà quan tra khảo ra. Biết chuyện, bà làm ầm lên một trận đến tận nhà cha mẹ đẻ, suýt làm lão chồng thân bại danh liệt.

Con ở đó qua đời ngay sau khi sinh. Người trong nhà đều bảo là chết do khó sinh. Chứ lý do thực sự là gì thì ai mà biết được. May mắn là đứa trẻ vẫn còn sống, được nuôi trong nhà. Người ta cứ khen bà quan nhân hậu, lương thiện vì bằng lòng nuôi con riêng của chồng. Chỉ có ai sống trong nhà mới biết bà ấy hành hạ con bé tàn nhẫn đến mức nào.

Suốt mười mấy năm sống trong căn biệt phủ đó, địa vị của con bé chưa từng cao hơn con trâu con ngựa. Con bé đó thậm chí còn chẳng bằng đám người ăn kẻ ở trong nhà. Vì cái đám ấy chỉ cần yên phận, ngoan ngoãn, sai gì làm ấy sẽ không bị đánh mắng, được ăn mặc đầy đủ. Chỉ có con bé là suốt ngày bị đánh mắng. Lão quan Huyện sợ cái uy của vợ nên cũng không dám bênh con. Bà quan thì coi việc đánh con bé nhưng một cách dằn mặt chồng và trả thù con hầu năm xưa. Các công tử, tiểu thư ngày nào cũng chứng kiến thành quen, đều không mấy để tâm.

Thằng Mão cũng là dân vùng này. Nó mồ côi cha mẹ từ bé nên chỉ ở với bà nội. Bà cụ thương thằng cháu côi cút, sợ khi bà chết đi thì nó sẽ bơ vơ rồi cuối cùng sa ngã. Vài năm trước khi cưỡi hạc về trời, bà vét sạch vốn liếng cả đời, tậu được cho thằng cháu cỗ xe ngựa. Thằng bé cũng siêng năng, ngày ngày chở khách chủ yếu là lên Tỉnh, lên Kinh, rồi lại chở khách về. Sáng tối hai lần đều đi qua phủ quan.

Có lần, nó chở bà quan cùng cô con gái út từ Tỉnh về. Về đến nhà đã thấy con bé Sen tất tả chạy ra đón. Dù lúc đó, con bé đang nấu cơm trong bếp, tay áo sắn cao, vạt váy buộc gọn và bụi tro bám đầy mặt. Vừa thấy con bé, bà quan đã chẳng hỏi han câu nào mà vả bốp vào mặt. Con bé chỉ biết ngơ ngác ôm bên má rát bỏng, ánh mắt hoang mang đã bị mắng:

- Mày làm gì mà bây giờ mới chạy ra đây?

Con bé chỉ biết cúi gằm mặt, khúm lúm đáp lời một cách rất lễ phép:

- Thưa bà, con đang nấu cơm trong bếp… 

Cơn giận của bà quan như ngọn lửa cháy phừng phừng, bị lời biệm hộ yếu ớt của con bé hóa thành cơn gió thổi qua. Ngọn lửa cháy càng mạnh hơn, sẵn sàng thiêu rụi tất cả. Bà liền túm lấy con bé mà vả tới tấp:

- Mày cũng dám cãi tao à? Con đĩ điếm nhỏ?

Cái Sen không dám phản kháng chỉ biết co rúm người vào. Nàng tiểu thư út chỉ đứng đó nhìn với ánh mắt thờ ơ. Vài người hầu khác trong sân nhà đều chỉ dừng tay đứng tại chỗ. Không ai có phản ứng gì vì cảnh này gần như ngày nào cũng diễn ra. 

Chỉ có mỗi thằng Mão là chưa bao giờ chứng kiến. Ngày bà nội nó còn sống, tuy nghèo, nhưng bà nội thương nó, chưa bao giờ đánh mạnh tay như thế. Nó đang giúp khiêng mấy thùng gỗ nặng nề từ trên xe xuống, liền nhào ra ngăn cản: 

- Bà dừng tay lại đi! 

Bà quan buông con bé Sen ra. Con bé ngã bịch một cái xuống đất, cả người nằm co quắp, mặt mũi sưng vù, dòng máu đỏ tươi chảy xuống từ mũi và miệng. Bà ta trợn mắt với thằng Mão:

- Không phải việc của mày!

Thằng Mão ban đầu cũng hơi run:

- Tôi khuân hết đồ xuống rồi. Bà… bà trả tiền xe cho tôi! Để tôi còn đi!

Bà quan tuy không vui nhưng vẫn phải móc ra vài đồng tiền, đưa cho thằng Mão. Đưa xong liền quay người đi vào nhà. Khi ấy mới có một chị đứng gần nhất đỡ con bé Sen vào nhà. Thằng Mão đã ngồi lên xe mà vẫn ngoái nhìn theo. Nhìn thấy con bé không được đưa vào nhà chính mà đi xuống bếp. Khi sắp khuất sau bờ tường, nó còn gượng ngoảnh đầu, vừa vặn nhìn thấy ánh mắt lo lắng, xót xa của thằng Mão. Từ bé đến giờ, chưa có ai nhìn nó bằng ánh mắt như thế cả.

Bị đánh đến ngất trước mặt bao nhiêu người, đến chiều, con bé vẫn phải đi chợ. Thằng Mão lúc ấy đang ngồi ăn trong quán cơm đầu chợ, nhìn thấy con bé đi qua liền vừa gọi tên vừa vội vàng đuổi theo.

Con bé thấy có người gọi tên cũng dừng chân. Nhìn thấy mặt thằng Mão còn phải chớp chớp mắt một lúc mới nhớ ra.

- Anh gọi tôi à?

Thằng Mão khi ấy lại á khẩu chẳng biết đáp sao. Nghĩ mãi mới tìm ra một câu phù hợp:

- Chuyện lúc sáng, em có sao không?

Con bé bất giác đưa tay lên mặt, nơi vẫn còn đôi chút cảm giác đau rát mỗi khi chạm vào. Giây phút ấy, cái cảm giác nhục nhã khi vô cớ bị đánh đập thậm tệ trước mặt người khác lại trào lên não. Khóe mắt con bé đỏ ửng lên và giọng nói lạc đi như sắp khóc.

- Không sao!

Nó chỉ đáp lại tấm lòng chân thành của thằng Mão bằng một câu cụt lủn như thế rồi vội vã cắm đầu chạy đi. Như thể chỉ cần chạy trốn khỏi chàng thanh niên trước mặt, người chứng kiến nó bị đánh, sẽ không còn thấy nhục nữa.

Thằng Mão chỉ kịp ngoái cổ lại bảo bà chủ quán ghi sổ lần sau trả rồi vội vã vắt chân lên cổ chạy theo cái Sen. Nó cứ lẽo đẽo bám theo cái Sen đi khắp chợ, rong ruổi từ hàng cá đến hàng thịt, sang cả bên hàng rau. Cuối cùng bảo cái Sen ngồi lên xe ngựa để nó chở về nhà. Từ bé đến giờ, đây là lần đầu tiên trong đời con bé được đi xe. Nó cứ ngoái sau, rướn trước liên tục.

Không ai rõ, mà có lẽ là chính hai đứa nó cũng không rõ chúng nó yêu nhau từ khi nào. Có lẽ là từ những lần vô tình gặp nhau như thế. Sau này lại lén trốn đi gặp gỡ.

Chẳng biết chúng nó định lén lút gặp nhau và cùng ngồi ven đường hoặc trong xe ngựa trò chuyện, hỏi han nhau đến tận khi nào. Bỗng một ngày, ông quan Huyện gọi con bé Sen vào, nói đã tìm cho nó một mối hôn sự rất tốt và ngay hôm sau, người ta sẽ đến gặp mặt. Con bé chắc chắn không muốn. Nhưng mà bị chèn ép từ bé. Nó lại chẳng dám cãi hay có lời nào phản đối.

Xui rủi, mà cũng có khi là may mắn cho đời cái Sen là có người trong gia đình kia nhận ra nó. Ông bà quan và gia đình bên kia đều ngồi chưa ấm chỗ. Nó thậm chí còn chưa biết cha mẹ nó định gả nó cho ai, người ta đã nhận ra nó.

Bất ngờ, có một bàn tay mạnh bạo túm lấy vai con bé, ép nó phải ngoảgh mặt lại. Ngay sau đó là gương mặt sững sờ đến không thể tin nổi của một người đàn ông trung niên tầm khoảng hơn năm chục tuổi. 

- Sao lại là mày?

Con bé sợ đến run lẩy bẩy. Cổ họng chỉ phát ra mấy tiếng ú ớ mãi không thành lời. Những người khác cũng đều ngơ ngác không hiểu gì. Người đàn ông kia gầm lên:

- Mày làm gì ở đây? 

Lão quan Huyện rối rít:

- Quý hóa quá! Quý hóa quá! Bác đã biết cháu nó từ trước. Như thế là có duyên lắm rồi!

Ông lại quay sang con gái, nửa trấn an nửa đe nẹt:

- Con bé này, sao còn đứng đó. Mau rót trà đi!

Con bé cầm tách trà lên mà cả người run lẩy bẩy. Nó rót lần lượt mời cha và mẹ cả, rồi lại mời hai người khách đối diện, mời lần lượt từng người có mặt, cuối cùng dừng lại tại một chàng công tử trẻ có gương mặt hờ hững không chút tự nguyện. Trong khi ấy, bà mẹ cả cũng mời chào rất tự nhiên, coi nó như một món hàng:

- Con bé nhà tôi siêng năng, ngoan ngoãn. Nó biết nấu cơm, làm việc nhà, biết dệt may. Nó về làm dâu, chắc chắn sẽ làm các vị hài lòng…

Người đàn ông kia càng giận hơn, liền ngắt lời:

- Tôi không đồng ý! 

Lão quan Huyện vô cùng khó hiểu:

- Thưa, có phải con bé đã làm gì khiến bác phật lòng.

Người đàn ông đó liền lôi xềnh xệch con bé đến trước mặt ông quan Huyện:

- Ông bà tự hỏi nó, xem nó có làm cái gì không!

Bị tất cả mọi người có mặt nhìn chằm chằm, con bé Sen chỉ biết cúi gằm, mặt mày trắng bệch. Người đàn ông trẻ hơn ngồi đối diện lão quan Huyện qua bàn uống nước khi này mới chậm rãi lên tiếng:

- Có chuyện gì vậy, bác cả? Không phải là gia đình ta đã mời thầy về xem sinh thần bát tự của con trai nhà em. Khi chọn người, chẳng phải bác cũng công nhận ngày giờ sinh của nó đều rất tốt sao?

Người đàn ông đó gầm vào mặt em trai:

- Chú có chấp nhận một đứa con dâu không còn trong trắng không?

Ông lại nhìn về phía chàng công tử trẻ kia:

- Cháu có chịu được không!

Lão quan Huyện cuối cùng cũng hiểu ra. Ánh mắt của lão nhìn con bé đằng đằng sát khí. Như thể chỉ cần gia đình người ta đi về, lão sẽ liền chôn sống con bé ngay vậy.

- Khốn nạn! - Lão vừa gầm lên vừa tát mạnh vào mặt con bé khiến nó ngã nhào xuống sàn.

Con bé bị cái tát làm tỉnh cả người. Nó thoáng dương cặp mắt đỏ ngầu, đầy căm hận về phía cha. Nhìn thấy cằm mắt ấy, lão quan huyện có lại chút run tay. Khi lão quay mặt về phía khác, con bé lập tức quỳ gối, đầu dập rầm rầm:

- Con xin cha! Con xin cha!

Chợt, nó lại lắc đầu nguầy nguậy biệm hộ:

- Con… con với anh ấy chưa làm gì với nhau cả!

Nó lại quay sang người đàn ông kia, vừa khóc vừa van xin:

- Ông ơi! Con với anh ấy chỉ đi với nhau. Chưa từng làm gì nhau cả!

Người đàn ông đó quát:

- Mày với thằng Mão đã xưng vợ gọi chồng với nhau. Giờ còn muốn vào nhà tao làm dâu. Muốn bôi tro chát trấu vào nhà tao hay sao? 

Thì ra, gia đình này đều là những người làm ăn buôn bán rất giàu có trong vùng. Mỗi người làm một mảng nhưng ai cũng giàu có. Ông anh cả chuyên bảo kê cho đám chợ búa, cả đám phu xe như thằng Mão. Mỗi tháng hoặc vài tháng, thằng Mão sẽ đến nộp một khoản tiền. Nếu không, sớm muốn muộn gì cũng gặp họa với bọn cướp từ nơi khác kéo đến. Mấy lần thằng Mão đi nộp tiền đều đưa cái Sen theo. Gặp ai nó cũng khoe:

- Vợ em đấy!

- Đây là vợ em!

Mà cái Sen cũng không phản đối:

- Em với anh ấy đang quen nhau.

Thằng Mão mồ côi từ bé. Lúc nào cũng bơ vơ, lủi thủi một mình. Nên tin nó có vợ, dù chỉ là tin vịt cũng lan rộng khắp nơi, đến cả tai ông chủ. Chỉ là, không ai biết “vợ” nó lại còn là con gái riêng của ông quan Huyện.

Ngay sau khi gia đình kia vừa kéo nhau ra về, lão quan Huyện đã rít từng lại qua kẽ răng gọi con bé Sen đến. Lão cùng bà quan không tiếc lời thay nhau mắng chửi nó. Sau đó là tiếng voi vụt chan chát hòa cùng tiếng khóc và lời cầu xin đứt ruột đứt gan của con bé.

Thằng Mão bị bắt nhốt vào ngục tối, bị gông cùm nặng nề làm cả người không sao cử động nổi. Dù vậy, trong lòng, nó vẫn lo cho cái Sen. Nó là đàn ông khỏe mạnh thì không sao. Chứ cái Sen gầy gò, yếu ớt như thế, làm sao chịu nổi cảnh bị hành hạ tối ngày. Sen hiền lành là thế. Nấu ăn ngon là thế. Dọn dẹp nhà cửa nhanh nhẹn gọn gàng là thế. Nhớ ngày giỗ mẹ nó, cái Sen chỉ lẻn ra khỏi phủ quan đến nhà nó một lát. Thế mà Sen nấu được cả một mâm cơm cúng thịnh soạn. Nó từng nghĩ, nếu nó giàu hơn một chút, nó sẽ đường đường chính chính đến nhà quan hỏi cưới Sen về. Tiếc là nó nghèo quá. Làm mãi chẳng đủ tiền sắm mâm trầu cau, chè rượu.

Cánh cửa mở ra. Mấy tên lính lệ tháo gông, và lôi Mão xềnh xệch:

- Quan cho gọi mày!

Cái đầu nó đang gục sang một bên vì đau và mệt bỗng dưng thẳng hẳn lên. Đôi mắt đang lờ đờ nửa nhắm cũng sáng rực. Từng bước chân trên đường vững chãi.

Lão quan Huyện ngồi trên cao. Ngồi ở chiếc ghế bên cánh tả là người con trai lớn.

- Mày đã biết tội của mày chưa? - Lão quan lạnh lùng lên tiếng.

Thằng Mão ngẩng phắt đầu, nhìn quan bằng ánh mắt như nhìn kẻ thù. Nhưng ánh mắt ấy chỉ thoáng qua trong giây lát. Nhanh đến mức nếu không để ý sẽ không nhìn thấy. Người ta chỉ thấy đó là ánh mắt van nài, cầu khẩn:

- Tất cả đều là lỗi của tôi. Là tôi tự ý nói chuyện với Sen. Tôi tự mình yêu Sen. Cô ấy chưa bao giờ đồng ý. Ông giết tôi cũng được. Chỉ xin ông tha cho Sen… 

Người con trai lớn đứng bật dậy, giận giữ chỉ vào mặt thằng Mão:

- Láo!

Lão quan Huyện bình tĩnh đưa bàn tay về phía con trai, nhẹ vẫy, ý bảo con ngồi xuống và đừng nói gì. Ông vẫn nhìn thằng Mão với ánh mắt lạnh lùng:

- Ngươi có biết rằng ta có thể khép ngươi vào tội thông dâm với con gái nhà ta không?

Không đợi thằng Mão kịp đáp lời, ông đã nhìn về phía con trai, giọng cực kỳ bình thản:

- Tội ấy, xử thế nào? 

Người con trai đó rất dõng dạc:

- Tội ấy, nhẹ thì lưu đày, nặng thì thiến. Dù cách nào thì cũng sống không bằng chết mà lại không được chết!

Thằng Mão chưa bao giờ cảm thấy kiên định đến thế:

- Chỉ cần Sen không xảy ra chuyện gì. Ông có khép tôi vào tội gì, xử nặng đến đâu. Tôi cũng đều nhận hết.

Lừa lúc hai người lính lệ đang giữ hai vai nó bị lỏng tay, thằng Mão giật mạnh người, nó lao ngay đến trước mặt quan, nhưng không có ý định tấn công mà chỉ rập đầu rầm tập:

- Sen đã quá đáng thương. Xin ông đừng bán cô ấy! Xin ông!

Hành động của thằng Mão làm tất cả mọi người đang có mặt đều sững sờ. Lão quan Huyện và con trai lớn ngồi đó cũng há hốc miệng. Đối với cô con gái riêng tên Sen, chưa bao giờ quan cảm thấy đầu óc mình thông suốt đến thế. Ở góc mà chẳng ai nhìn thấy, lão lén nở một nụ cười hài lòng trên gương mặt lúc nào cũng khó đăm đăm.

- Con bé cũng chẳng thoát khỏi tội. Danh tiếng đã không còn. Ta sẽ bán nó vào kỹ viện. Ngươi quen nó lâu như thế, chắc nó cũng nói với ngươi rằng ta chưa từng coi nó là con rồi chứ!

Thằng Mão lập tức nhào về phía quan. Nhưng chưa kịp chạm vào quan đã bị hai người lính lệ vừa nãy giữ chặt lại, đè nó xuống đất và đấm đá nó túi bụi. Thằng Mão vẫn hét lên:

- Ông không được làm như thế! Sen là một người con gái rất tốt. Tốt nhất trên đời này. Ông không được bán cô ấy vào kỹ viện! Tôi van ông! Tôi lạy ông! Ông giết tôi đi rồi tha cho Sen!

Lão quan cứng đờ hết cả người, miệng há hốc đầy kinh ngạc. Tiếng hét của thằng Mão vẫn vang lên bên tai:

- Ông không thương Sen thì ông đưa cô ấy cho tôi đi! Tôi sẽ thương Sen! Tôi sẽ thương Sen mà! 

Quan loạng choạng đứng dậy, chắp hai tay ra sau lưng. Bất ngờ, ông lên tiếng:

- Dừng lại đi!

Mấy người lính dừng tay. Thằng Mão mặt mũi tím bầm, nằm co quắp ôm đầu liền lập tức đứng thẳng dậy.

- Thằng này không có tội! Thả người!

Lệnh quan ban xuống nhẹ như lông ngỗng như có thể định đoạn mạng sống của cả hai người. Thằng Mão được lôi thẳng ra bên ngoài. Lão quan còn ném thêm một chiếc túi nải nhỏ màu nâu. Nó ban đầu chưa hiểu, còn quỵ lụy van xin:

- Xin ông cho con gặp em Sen một lần! Xin ông cho con gặp em Sen một lần!

Quan vẫn giữ vẻ mặt lạnh tanh, quay sang con trai đứng bên cạnh:

- Con bé Sen bị nhốt ở nhà kho sân phía Tây. Nhốt nó ba ngày ba đêm không cho ăn uống gì. Không ai được đến thăm.

Lần này đến lượt người con trai không hiểu ý cha. Anh ta buột miệng:

- Ba ngày không cho ăn uống, nó sẽ chết đó cha!

Thằng Mão giật mình. Hành động van xin cũng dừng lại. Nó liền xách cái túi vừa bị quan ném ra, chạy ngay về khoảng sân phía Tây. Nơi ấy quả nhiên có một nhà kho và kỳ lạ là cảnh cửa không bị khóa. Khi nó đẩy cảnh cửa ra liền lập tức nhìn thấy con bé Sen ngồi bệt dưới đất, hai tay bị trói quặt ra sau. Đầu gục xuống. Mái tóc rối bù che gần hết khuôn mặt. Thân người nhỏ bé rũ xuống như cây hoa héo.

Thằng Mão lao ngay đến bên cạnh, hoảng loạn đến mức giọng như gào lên:

- Sen ơi! Sen! Anh đây! Em dậy đi!

Cái Sen vẫn không có phản ứng gì. Thằng Mão sợ toát mồ hôi liền ôm lấy vai cái Sen, càng lay mạnh hơn:

- Em ơi! Tỉnh lại đi! Em! Sen ơi! Anh Mão đây!

Lần này, cái Sen giật mình mở mắt ra. Thằng Mão lại vội vã cởi trói cho nó. Sợi dây thừng thô ráp vừa được tháo ra, liền lộ cổ tay đã đỏ bầm, rớm máu. Hai đứa ôm chầm lấy nhau khóc nức nở. Cái Sen hoảng hốt khi nhìn thấy gương mặt bầm tím của thằng Mão:

- Anh làm sao vậy? Ai đánh anh?

Thằng Mão liền gạt đi:

- Để nói sau! Cha em cho em đi với anh rồi. Đi thôi!

- Anh làm cách nào mà cha đồng ý?

Thằng Mão đeo lại chiếc túi vừa nãy cho chắc, sau đó dìu cái Sen ra ngoài. Khi đi, cái Sen còn quay lại, cẩn thận khép cánh cửa cho nhà kho.

Lão quan Huyện đứng trong nhà, nhìn đứa con gái số khổ đã tự tìm được một thằng chồng thương nó hơn cả ông ta như thế thì vui đến rơi nước mắt. Nhưng mà làm đàn ông thì không nên khóc, càng không nên để con cái nhìn thấy. Thằng Mão với cái Sen chỉ nhìn thấy cha lạnh lùng quay lưng về phía chúng nó. Người con trai lớn thấy em gái sắp đi khỏi nhà mới lo lắng quay sang cha:

- Cha cho thằng đó làm chồng cái Sen thật à?

Lão vội đưa ống tay áo rộng quét ngang mắt, che đi cái sự yếu mềm của bậc làm cha:

- Cha thấy thằng đó thương con bé. Dù sao, con bé cũng không gả được vào nhà khá giả được nữa.

 Hai đứa nó đắt díu nhau ra khỏi cổng mới dừng lại vái tạ cha. Đôi trẻ đưa nhau đi về túp lều xiêu vẹo, bừa bộn sâu trong góc làng của thằng Mão để thu xếp và lên xe ngựa rời đi ngay trong đêm.

Không ai biết những ngày tháng sau này, cuộc sống của họ sẽ thế nào. Chỉ biết cỗ xe ngựa ấy đi về phía đằng Đông hừng sáng. Một ngày mới lại lên.

HOÀN