Từ ngày mẹ nặng hơn, nhà tôi nhìn bề ngoài vẫn vậy. Vẫn cái sân đó, cái bếp đó, cái giường cũ đó. Chỉ có không khí trong nhà là khác.

Ban ngày mẹ còn đỡ. Có tiếng người nói chuyện, tiếng xe ngoài ngõ, tiếng tụi nhỏ chạy rần rần ngoài sân, mẹ còn như níu được vô cái phần đời sống đang diễn ra quanh mình. Nhưng đêm xuống là khác hẳn.

Có hôm gần sáng, tôi nghe tiếng lục đục trong buồng, chạy vô thấy mẹ đang ngồi dưới chân giường, lôi hết áo quần ra. Tôi hỏi mẹ tìm gì. Mẹ nói tỉnh bơ: “Tìm áo cho bà, khuya rồi trời lạnh.” Trời tháng đó nóng hầm, lưng áo mẹ ướt mồ hôi, vậy mà mẹ cứ bới từng cái khăn, từng cái áo như sợ ba lạnh thật.

Có đêm mẹ không ngủ. Mẹ đi vòng vòng trong nhà, từ mép giường ra bàn nước, từ bàn nước ra cửa buồng, rồi đứng lại trước cái gương gắn trên tủ áo. Mẹ nhìn vô đó, nói chuyện nhỏ nhỏ như đang nói với ai. Có lúc còn gật đầu. Tôi đứng ngoài cửa nhìn một hồi mới dám lại gần, hỏi khẽ: “Mẹ nói chuyện với ai vậy?”

Mẹ quay sang, có vẻ bực: “Người ta đang nói chuyện mà.”

Tôi nghe xong chỉ biết đứng im. Đêm đó tôi không ngủ được. Cứ một lát lại ngồi dậy ngó vô buồng, sợ mẹ mở cửa đi ra ngoài, sợ mẹ vấp, sợ lỡ mình chợp mắt một chút thôi là mẹ đi đâu mất.

Có lần chuyện đó suýt thành thật.

Bữa đó vào khoảng chập tối. Tôi đang chuẩn bị cơm cho thằng út, quay qua quay lại không thấy mẹ đâu. Tưởng mẹ ở nhà sau, tôi gọi một tiếng không nghe trả lời. Tim tự nhiên đánh thụp xuống. Tôi chạy vội ra cổng, đi dọc đầu ngõ, thấy mẹ đứng bên cột điện, mắt nhìn người ta chạy xe qua lại, tay còn nắm chặt cái khăn lau mặt.

Tôi chạy tới, hỏi: “Mẹ đứng đây làm gì?”

Mẹ nhìn tôi, nói rất nhỏ: “Tôi đợi người nhà tới rước.”

Nghe câu đó xong, cổ họng tôi nóng ran. Tôi nắm tay mẹ kéo về. Tay mẹ nhẹ hều, lạnh ngắt.

Tối hôm đó, sau khi dọn chén xong, tôi ngồi một mình trong bếp. Nồi canh còn nguyên nửa nồi, nguội ngắt. Cơm trên mâm cũng chẳng ai buồn ăn thêm. Tôi ngồi nhìn cái bếp rồi nghĩ một điều mà tới giờ nhớ lại vẫn thấy tội. Tôi nghĩ, giá mà đêm nay mẹ ngủ một mạch tới sáng, đừng gọi, đừng đi đâu nữa, cho cả nhà được yên một bữa.

Nghĩ xong, tôi tự thấy xấu hổ. Người nằm trong buồng là mẹ mình, vậy mà có lúc tôi lại mong một giấc ngủ yên cho mình trước.

Ba tôi cũng đổi dần. Hồi đầu ổng hay gắt, sau này bớt hơn, nhưng không phải lúc nào cũng kìm được. Có bữa mẹ thức gần trắng đêm, sáng ra cứ hỏi một câu mãi. Ba đang mệt nên quát lớn: “Nói rồi mà hỏi hoài!” Mẹ giật mình, đứng co lại bên cái tủ áo như con nít bị la. Tôi thấy vậy nóng mặt, quay qua nói: “Ba nói nhỏ thôi. Mẹ có nhớ đâu mà ba la.”

Nói xong cả nhà im lặng cả buổi. Chỉ còn tiếng quạt quay rè rè nơi đầu giường.

Tối đó tôi nằm không ngủ được. Nghĩ lại thì thấy mình cũng không phải. Ba già rồi. Sống với mẹ gần trọn một đời, giờ thấy mẹ thành ra vậy, lòng ổng chắc còn rối hơn tôi. Có những bực dọc không phải vì hết thương. Nhiều khi vì thương quá mà bất lực, thành ra lời ra khỏi miệng nghe nặng.

Cũng có những hôm mẹ tỉnh hơn một chút. Không phải tỉnh hẳn, nhưng nhìn vô mắt là biết khác. Mẹ ngồi ngay ngắn hơn, hỏi gì cũng đáp chậm chậm mà đúng. Tôi thử hỏi: “Mẹ tên gì?” Mẹ nói được. Tôi hỏi tiếp tên mấy đứa con. Ban đầu mẹ ngập ngừng, nhưng chỉ cần nhắc họ với chữ lót thôi là mẹ nhớ ra phần sau. Mấy đứa cháu thấy vậy khoái quá, vỗ tay rần rần: “Bà được mười điểm!”

Mẹ nhìn tụi nhỏ, cười theo, rồi hỏi liền: “Mười điểm rồi có kẹo không?”

Cả nhà đang im tự nhiên bật cười. Cái tiếng cười nghe giòn mà mỏng, chạm nhẹ là tan.

Một bữa khác, em gái tôi ở nước ngoài gọi video về. Tôi cầm điện thoại lại gần, nói: “Mẹ, em nó gọi nè.”

Mẹ ngó màn hình rất lâu. Em tôi bên kia vừa cười vừa khóc, gọi mấy tiếng liền: “Mẹ, mẹ nhìn con nè. Mẹ nhớ con không?”

Mẹ vẫn nhìn, rồi quay sang hỏi tôi nhỏ xíu: “Ai vậy?”

Tôi nói tên em.

Mẹ gật đầu, nhưng nét mặt vẫn lạ lắm, như người nghe một cái tên quen mà chưa kịp nhớ. Em tôi bên kia màn hình khóc nhiều hơn. Mẹ nhìn rồi hỏi tiếp: “Sao cô đó khóc vậy?”

Tôi đang cầm điện thoại mà phải quay mặt đi chỗ khác. Em tôi cũng quay đi. Hai chị em khóc, còn mẹ thì ngơ ngác, như đứng ngoài nỗi buồn của chính con mình.

Mẹ hay tìm ba. Không thấy một chút là hỏi. Có khi tôi đang nấu cơm, nghe mẹ từ trong buồng gọi với ra: “Nhà em đâu rồi?” Chạy vô mới biết mẹ hỏi ba. Bữa khác, mẹ ngồi cách ba có mấy bước chân mà ngó tới ngó lui một hồi rồi hỏi: “Bà em đâu rồi?”

Tôi đang mệt, buột miệng nói: “Ba ngồi trước mặt kìa, kiếm đâu nữa.”

Mẹ quay sang gắt liền: “Tôi kiếm nhà tôi chớ có kiếm ai đâu.”

Tôi cứng họng. Ba ngồi đó, không nói gì. Chỉ cúi xuống vuốt mép chăn.

Chiều hôm sau, trời mưa. Nước từ mái tôn đổ xuống sân nghe ràn rạt. Mẹ ngồi ngoài hiên nhìn mưa, còn tôi ngồi kế bên, kể chuyện cũ cho mẹ nghe. Kể hồi xưa mẹ gánh bún đi bán, sáng nào đường còn ướt sương. Kể chuyện mấy chị em tôi ngồi chờ mẹ về, đứa nào cũng tranh cục gạch cua. Kể chuyện có bữa mẹ bán về trễ, mệt muốn đứt hơi mà vẫn vo gạo nấu cơm, vá áo cho tụi tôi mặc đi học.

Mẹ ngồi nghe, mắt chớp chậm chậm. Tôi tưởng mẹ nhớ ra được gì. Ai dè nghe xong, mẹ chỉ cười nhẹ, nói: “Vậy hả.”

Rồi thôi.

Tôi ngồi yên nhìn mưa ngoài sân. Nước chảy thành từng dòng nhỏ trên nền cũ. Một đời người nằm trong mấy câu tôi vừa kể, mà đi tới cuối chỉ còn lại hai từ "vậy hả".