Thành phố vào những tháng cuối năm 2009 không còn khoác lên mình vẻ hào nhoáng thường lệ. Nó giống như một con bệnh đang lịm dần sau một cơn sốt dài mang tên "khủng hoảng kinh tế". Bầu trời đêm không đen kịt, mà lại có một màu xám đục, thứ màu sắc được tạo nên từ sự pha trộn giữa khói bụi đô thị và những đám mây nặng nề hơi nước. Gió luồn lách qua những con hẻm nhỏ, mang theo mùi của sự ẩm mốc và cả sự mệt mỏi của hàng triệu con người đang loay hoay trong vòng xoáy mưu sinh.

Trên cầu Long Biên cũ kỹ, những thanh thép hoen gỉ rít lên từng hồi mỗi khi có tiếng còi tàu hú vang từ xa vọng lại. Thiên đứng đó, hai tay bám chặt vào thành cầu lạnh lẽo. Những đầu ngón tay anh đã tê cứng, nhưng cái lạnh từ kim loại chẳng thấm tháp gì so với sự giá băng đang lan tỏa từ trong lồng ngực.

Chỉ mới vài tháng trước, Thiên vẫn còn là một biên tập viên đầy triển vọng của một tờ tạp chí văn hóa có tiếng. Anh thích cảm giác ngồi trong văn phòng máy lạnh, nhấp một ngụm cà phê đắng và chau chuốt từng con chữ cho những bài phỏng vấn chuyên sâu. Khi đó, cuộc đời với anh là một bản nhạc có nhịp điệu rõ ràng. Nhưng rồi, "cơn bão" tài chính đổ bộ. Tòa soạn cắt giảm nhân sự, những hợp đồng quảng cáo bị hủy bỏ, và Thiên – một người làm nội dung thuần túy, không giỏi luồn cúi hay chạy đua doanh số – đã trở thành cái tên đầu tiên trong danh sách sa thải.

Mất việc chỉ là khởi đầu của sự sụp đổ. Những khoản nợ vay để mua căn chung cư trả góp, những thẻ tín dụng đã quẹt quá tay trong thời kỳ hoàng kim bỗng chốc biến thành những lưỡi dao sắc lẹm cứa vào cổ anh mỗi ngày. Những cuộc gọi đòi nợ ráo riết từ ngân hàng, những lời nhắc nhở khéo léo nhưng đầy sức ép của bạn bè, và cả sự im lặng đáng sợ từ gia đình dưới quê – nơi vẫn luôn tự hào về đứa con trai thành đạt trên thủ đô – tất cả đã dồn ép Thiên vào chân tường.

Anh nhìn xuống dòng sông Hồng bên dưới. Nước sông mùa này đục ngầu, cuộn chảy âm thầm như một con quái vật đang chờ đợi mồi. Dưới ánh đèn đường vàng vọt và nhòe nhoẹt, mặt sông hiện lên như một chiếc gương soi bị nứt vỡ, phản chiếu một gương mặt Thiên hốc hác, đôi mắt quầng thâm và một tâm hồn đã sớm hóa tro tàn.

"Nếu mình buông tay... mọi thứ sẽ kết thúc, đúng không?"

Thiên lẩm bẩm, hơi thở phả ra một làn sương mỏng. Anh nhắm mắt lại, cảm nhận nhịp đập cuối cùng của sự sợ hãi đang dần tan biến, nhường chỗ cho một sự trống rỗng đến lạ kỳ. Anh nhấc một chân lên khỏi mặt đất, nghiêng người về phía trước...

— “Này! Nếu muốn chết thì chọn chỗ nào sạch hơn một chút, nước sông ở đây bẩn lắm!”

Một giọng nói trong trẻo, mang theo chút vị nhàn nhạt của gió mùa, đột ngột vang lên ngay sát bên tai Thiên. Giọng nói ấy không gấp gáp, không hoảng loạn, nhưng lại có một sức nặng vô hình khiến Thiên khựng lại giữa lằn ranh sinh tử.

Trước khi anh kịp định hình chuyện gì đang xảy ra, một lực kéo mạnh mẽ và dứt khoát ập đến từ phía sau. Một bàn tay nhỏ nhắn nhưng cứng cỏi nắm chặt lấy cổ áo khoác của anh, giật ngược lại. Thiên mất đà, ngã nhào xuống mặt đường nhựa bong tróc. Anh ho sặc sụa, phổi đau nhức vì hít phải luồng khí lạnh đột ngột, tim đập loạn xạ như một chiếc đồng hồ hỏng.

Trong cơn choáng váng, Thiên ngước mắt lên. Đứng trước mặt anh là một cô gái.

Cô ấy không giống bất cứ ai mà Thiên từng gặp trong suốt những năm tháng làm biên tập viên, nơi anh đã tiếp xúc với đủ loại người từ giới nghệ sĩ đến doanh nhân. Cô gái mặc đơn giản một chiếc váy đầm màu xanh nhạt đơn điệu với vài họa tiết thêu nổi , mái tóc đen dài được búi gọn bằng một chiếc trâm gỗ đơn sơ. Đôi mắt cô chính là thứ khiến Thiên sững sờ nhất – chúng sâu và đen thẳm như màn đêm, nhưng trong chiều sâu ấy lại ẩn chứa một ánh sáng vừa cổ xưa, vừa kiên định đến đáng sợ. Cô đứng đó, bóng dáng mảnh mai in trên nền trời xám xịt, nhưng khí chất lại vững chãi như một ngọn núi cổ.

— “Tôi... tôi... cô làm cái gì vậy?” Thiên lắp bắp, giọng anh run rẩy vì cả lạnh lẫn sốc.

Cô gái không vội trả lời. Cô khoanh tay trước ngực, nhìn Thiên từ đầu đến chân bằng một cái nhìn vừa như đánh giá, vừa như đang nhìn một thực thể xa lạ.

— “Anh định kết thúc mọi chuyện chỉ vì những tờ giấy lộn mang tên tiền bạc đó sao?” Cô hỏi, giọng điệu có chút giễu cợt nhẹ nhàng.

— “Cô không hiểu đâu!” Thiên đột ngột gào lên, sự uất ức kìm nén bấy lâu nay bùng phát. “Tôi mất việc rồi! Tôi nợ hàng trăm triệu đồng! Tôi không còn đường lui nữa. Mọi thứ tôi dày công xây dựng suốt mười năm qua đã tan thành mây khói chỉ trong một đêm. Cô có biết cảm giác bị cả thế giới quay lưng là như thế nào không?”

Cô gái nhếch môi, nặn ra một nụ cười nhạt. Nụ cười ấy không mang vẻ cảm thông, nhưng cũng chẳng hẳn là khinh miệt. Nó giống như một người thầy đang nhìn một đứa trẻ khóc lóc vì mất một viên kẹo.

— “Yếu đuối quá,” cô thốt lên hai chữ nhẹ hẫng. “Chỉ một chút sóng gió của thời đại này mà anh đã muốn bỏ cuộc? Anh nghĩ mình khổ lắm sao? Anh có nhà để che mưa nắng, có quần áo để mặc, và ít nhất... anh chưa phải thấy cảnh đồng bào mình giết hại lẫn nhau vì một mẩu tin đồn hay một manh áo rách.”

Thiên ngẩn người, cơn giận bỗng chốc bị dập tắt bởi sự kỳ quặc trong lời nói của cô gái. “Sóng gió thời đại này?” “Đồng bào giết hại lẫn nhau?”. Anh tự hỏi liệu mình có vừa được cứu bởi một kẻ tâm thần hay không. Nhưng ánh mắt của cô quá tỉnh táo, quá sắc lạnh để là một người điên.

Cô gái bước lại gần thành cầu, đưa mắt nhìn về phía xa xăm của dòng sông, nơi bóng tối nuốt chửng mọi thứ. Cô khẽ thở dài, một hơi thở dài dường như kéo dài đến cả trăm năm.

— “Anh nợ tiền, người ta chỉ lấy đi nhà cửa của anh. Còn tôi... tôi đã từng chứng kiến người ta lấy đi tất cả: mạng sống, danh dự, và cả linh hồn của một dân tộc.”

Thiên lồm cồm bò dậy, phủi đi lớp bụi trên quần áo, sự tò mò bắt đầu lấn át ý định tự tử ban nãy.

— “Cô đang nói gì vậy? Cô là ai?”

Cô gái quay lại nhìn thẳng vào mắt anh. Trong một khoảnh khắc, Thiên cảm thấy như thời gian xung quanh mình bỗng dưng ngưng đọng. Tiếng còi tàu im bặt, tiếng gió ngừng rít, và cả cái lạnh cũng biến mất. Chỉ còn lại giọng nói của cô, trầm thấp và vang vọng như phát ra từ một cõi hư vô nào đó.

— “Tôi đã sống rất lâu rồi, chàng trai ạ. Lâu đến mức tôi không còn nhớ rõ tên thật của mình là gì. Tôi đã chết đi và sống lại nhiều lần. Mỗi lần quay lại, tôi đều mang theo trọn vẹn ký ức của những kiếp trước – một lời nguyền hay một ân huệ, tôi cũng chẳng rõ nữa. Nhưng có một điều tôi biết chắc: cuộc đời này chưa bao giờ là dễ dàng, dù là ở năm 2009 hay năm 1850.”

Thiên cười khổ, lắc đầu: — “Năm 1850? Cô đang đùa tôi sao?

— “Đúng vậy,” cô gái gật đầu, ánh mắt chợt trở nên mông lung. “Năm 1850... Khi đó đất nước Đại Việt của chúng ta vẫn còn chìm trong những cơn dư chấn của loạn lạc. Khói lửa chưa bao giờ thực sự tắt trên mảnh đất này. Anh có muốn nghe không? Về một thời đại mà cái chết không phải là một sự lựa chọn sang trọng như anh đang làm lúc này, mà là một bóng ma luôn rình rập sau mỗi bụi cây, mỗi góc làng?”

Thiên lặng người. Anh nhìn vào đôi bàn tay trắng trẻo của mình, rồi nhìn sang đôi bàn tay của cô gái – đôi tay tuy nhỏ nhưng đầy những vết chai sần mà chỉ những người từng trải qua sương gió thực sự mới có. Có một điều gì đó trong giọng kể của cô, một sự thâm trầm và chân thật đến mức rùng mình, khiến anh không thể thốt lên lời phủ nhận.

Dưới ánh đèn đường vàng nhạt đang nhấp nháy sắp hỏng, Thiên ngồi bệt xuống cạnh thành cầu, dựa lưng vào những thanh sắt lạnh. Anh cảm thấy mệt mỏi, nhưng không còn là sự mệt mỏi muốn chết, mà là sự mệt mỏi của một kẻ vừa tìm thấy một tia sáng kỳ lạ trong hầm tối.

— “Kể tôi nghe đi...” anh thầm thì. “Nếu cuộc đời cô thực sự tệ hơn tôi, thì có lẽ... tôi sẽ có thêm lý do để ngồi lại đây thêm một chút.”

Cô gái ngồi xuống cách anh một khoảng vừa đủ, tư thế thanh thoát như một bức tượng cổ. Cô bắt đầu kể, giọng nói mượt mà như dòng nước chảy xuôi, đưa Thiên rời khỏi thực tại của những tòa nhà cao tầng và những con số nợ nần, ngược dòng thời gian trở về hơn 150 năm trước.