Nắng sáng rắc những vảy vàng lấp lánh xuống mặt sông Hàn, phản chiếu một thứ ánh sáng trong vắt, gột sạch mọi dấu vết nhơ nhớp của một đêm giông bão. Con hẻm ngoằn ngoèo xóm Ổ Chuột lại thức giấc trong cái mùi khen khét quen thuộc của những lò than tổ ong vừa mới nhen, quyện với mùi mắm cái kho quẹt dội lên từ mấy mái tôn lúp xúp.

Khương lết cặp giò nặng như đeo chì rẽ vào đầu ngõ. Áo quần nó khô cong, đóng tảng vì bùn đất và nước sông mặn chát, chà xát vào mấy lằn roi mây sưng tấy làm thằng bé nhăn mặt cắn môi. Đi rảo rảo đằng sau là Lân sẹo, mặt mũi bầm dập y chang cái mền rách nhưng miệng vẫn ngậm cọng cỏ tranh nhai trệu trạo ra vẻ ta đây đại ca.

"Tới nhà rồi. Mi nhớ cái vụ bao tau chầu Mì Quảng Phú Chiêm đó nghe! Không có tau là hôm qua mi làm mồi cho cá mập rồi." Lân sẹo nhổ cọng cỏ, giơ nắm đấm dứ dứ vào vai Khương.

Khương cười vỡ lở, cái răng khểnh duyên dáng phô ra giữa khuôn mặt lấm lem. "Biết rồi! Thằng Khương tấu này nói một là một. Mi về rửa cái bản mặt mi đi, dòm gớm ghiếc như cô hồn tháng bảy."

Hai thằng chia tay ở ngã ba hẻm gạch vỡ. Khương hít một hơi thật sâu, rón rén bước tới ngạch cửa nhà mình. Trái tim nó đập lộn nhịp. Cả đêm qua đi biền biệt, tráo bức tranh bằng mớ giấy báo lộn, chắc chắn má đã phát giác. Cây roi mây đen bóng dạo này có vẻ "ăn khách" với cái lưng gầy nhom của nó quá.

Nó thò cái đầu tổ quạ qua khe cửa khép hờ.

Trên chiếc chõng tre gãy chân, má đang ngồi hóa đá. Hai hố mắt má sâu hoắm, thâm quầng vì thức trắng. Cây roi mây nằm chỏng chơ dưới đất. Kế bên má, cuộn giấy báo cũ bị xé nát bươm vứt lỏng chỏng. Bé Cát ngồi bó gối góc gầm chạn, rấm rứt thút thít, thấy Khương ló đầu vô, con bé mừng quýnh nhưng chỉ dám lấy tay bụm miệng không dám la lớn sợ má nện đòn anh Hai.

"Má... con về rồi..." Khương lí nhí, rụt rè bước một chân qua ngạch cửa, hai tay vô thức đưa ra sau xoa xoa cái mông lép xẹp.

Má ngẩng phắt đầu lên. Đôi mắt đục ngầu đỏ rực những tia máu dán chặt vào thằng con trai tơi tả. Má không nhặt cây roi mây lên. Má cứ ngồi sững sờ nhìn Khương từ đầu xuống chân, nhìn cái áo rách tươm, nhìn vết xước rớm máu trên trán, nhìn bộ dạng te tua như cái giẻ rách của nó.

Và rồi, thay vì quát mắng, đôi vai gầy guộc của má bỗng run lên bần bật. Má bật khóc. Tiếng khóc không thành lời, tức tưởi và nghẹn ngào vỡ òa ra từ lồng ngực lép kẹp của người đàn bà góa. Má nhào tới, túm lấy vạt áo Khương, ôm chầm thằng bé vào lòng.

"Trời ơi là trời! Thằng phá gia chi tử! Mi đi đâu cả đêm qua để tau sống dở chết dở rứa hả con ơi!" Má gào lên, hai bàn tay chai sạn đấm thùm thụp vào tấm lưng gầy của Khương, nhưng lực đấm nhẹ hẫng, rớt xuống chỉ còn là những cái vỗ về run rẩy. "Tau tưởng mi bỏ tau đi theo ba mi rồi Khương ơi... Tụi nó có làm gì mi không con? Tụi nó đâu rồi?"

Khương ngỡ ngàng trong vòng tay má. Cái mùi dầu gió Cù Là ngai ngái quen thuộc, mùi khói bếp ám trên áo má làm sống mũi nó cay xè. Nó ôm riết lấy cái eo gầy nhom của má, vùi đầu vào vai má nức nở. Nước mắt của một đứa trẻ vừa đi qua cửa tử giờ mới thực sự được bung ra, trong vòng tay duy nhất trên đời có thể chở che cho nó.

"Con không sao má ơi... Tụi nó bị bắt hết rồi. Tụi nó không bao giờ quay lại kiếm chuyện với nhà mình nữa đâu." Khương nấc lên, vuốt vuốt mấy sợi tóc bạc lòa xòa trên trán má.

Bé Cát cũng nhào vô, ôm rịt lấy chân hai má con, ba mẹ con ôm nhau khóc rống lên giữa căn nhà vách ván lụp xụp. Nước mắt gột rửa đi mọi sự kinh hoàng, sợ hãi, để lại một sự bình yên trong trẻo đến kỳ lạ.

Chờ cho má bình tâm lại, bưng gáo nước mưa rửa mặt cho hai anh em, Khương mới quỳ gối xuống nền đất nện, giọng nghiêm trang lạ thường:

"Má. Đêm qua con biết hết rồi. Ba không phải người xấu. Ba không buôn đồ cổ, ba cũng không ăn cướp của ai hết. Tụi nó nhờ ba chở hàng, ba biết là hàng lậu nên ba tính đem bản đồ giấu đi rồi báo cảnh sát. Tụi nó biết được nên đục ghe giết ba ngoài biển... Ba thà chết chứ không đưa bản đồ cho tụi nó. Ba là anh hùng đó má!"

Bàn tay đang cầm chiếc khăn mặt mỏng tang của má khựng lại giữa không trung. Hai hàng lệ lại trào ra, nhưng lần này không phải là sự uất ức, mà là một sự thanh thản tận cùng. Nỗi oan khiên cắm rễ sáu năm trời trong lòng người vợ góa cuối cùng cũng được nhổ bật rễ. Người đàn ông của má dẫu nằm lại dưới đáy Vịnh Mốc lạnh lẽo, thì cái danh dự của một người đi biển vẫn trong sạch như nước đại dương.

Má lẳng lặng đi tới cái chạn bát, thắp ba nén nhang đỏ rực, trịnh trọng cắm lên bát hương đặt cạnh di ảnh của ba. Làn khói trầm thơm ngát cuộn tròn bay lên mái tôn lạch cạch.

"Ông linh thiêng phù hộ cho thằng Khương qua cơn bĩ cực. Ông sống khôn thác thiêng, cái nợ trần gian ông trả xong rồi, từ nay ông nhắm mắt nằm yên dưới đó chờ má con tui nghe ông." Giọng má thì thầm, nhẹ bẫng như tiếng lá me rụng ngoài hiên.

Khương và bé Cát quỳ lạy trước bàn thờ ba. Trong làn khói mờ ảo, thằng Khương có cảm giác người đàn ông với nụ cười hiền khô, khuôn mặt sạm đen vì nắng gió đang mỉm cười nhìn hai anh em nó. Cơn ác mộng về tấm bản đồ Hoàng Kim đã tan biến theo dòng nước sông Hàn.

Nhưng, khi sự yên bình trở lại, một hiện thực khác lại kéo gót thằng bé mười một tuổi rưỡi về với mặt đất vỉa hè.

Ngày mai là ngày bé Cát tựu trường. Và cái hộp các-tông dưới gầm giường Khương vẫn trống hoác. Hôm qua, xấp báo sáu chục tờ bị ướt sũng bùn lầy, tiền vốn cụt ngủn. Không có đồng bạc rách nào để mua đôi Bata trắng cho con em. Cuộc phiêu lưu vĩ đại đi cứu thế giới của trẻ con không đem lại cho tụi nó phần thưởng bằng vàng bạc nào, ngoài những vết sẹo và sự trắng tay.

Khương ngồi tựa cửa nhìn bé Cát lôi bộ quần áo hoa dâu cũ mèm ra vuốt ve. Con bé nâng niu đôi dép nhựa đứt quai được độn cục kẽm, cố gắng kỳ cọ bằng bàn chải rễ tre cho nó hết màu cháo lòng. Cứ mỗi nhát bàn chải chà xuống, lồng ngực Khương lại nhói lên một cái. Giấc mơ nhỏ bé nhất, giản dị nhất của nó lại bị sự tàn nhẫn của người lớn giẫm nát.

Sáng hôm sau. Gió nồm thổi tung những mảnh giấy vụn trước hẻm rác.

Khương khoác cái áo sờn vai, xách một xấp báo mới được đại lý cho khất nợ tới cuối ngày. Hôm nay nó phải bán gấp đôi, gấp ba để gỡ gạc, may ra tuần sau có tiền sắm cho con Cát đôi dép mới chứ đôi giày Bata thì mịt mù rồi.

Nó vừa lúi húi cột lại quai dép, bước ra khỏi cửa thì sững người lại.

Tráng kín trước mặt sân nhà nó là một đội quân nhí lố nhố. Lân sẹo đứng chống nạnh ở giữa, cái mặt vẫn sưng húp nhưng cười toe toét. Hai bên là cu Tí, thằng Bin tấu, cu Đen và bốn năm đứa đánh giày, bán vé số rách rưới ở khu ngã năm.

"Tụi mi làm cái ôn dịch gì rồng rắn lên mây đứng nghẽn ngõ nhà tau sáng sớm rứa?" Khương trợn mắt, tưởng tụi nó tới đòi chầu Mì Quảng.

Lân sẹo hắng giọng, bộ dạng ra vẻ trịnh trọng y như mấy ông lớn đọc diễn văn. Hắn hất hàm vẫy cu Tí lên. Cu Tí ôm trước ngực một cái hộp giấy các-tông nhỏ xíu, được buộc bằng một sợi dây nilon hồng thắt nơ méo xệch.

"Ê Khương tấu." Lân sẹo tằng hắng. "Hôm qua đại ca nghe mày cằn nhằn chuyện không có tiền mua giày cho con em gái đi học. Thân làm anh em sống chết có nhau, tau không thể thấy chết mà không cứu. Tụi tau vét cạn túi, góp lúa lại."

Nói rồi, Lân sẹo lật nắp hộp giấy ra.

Khương nín thở. Bé Cát từ trong nhà lấp ló chui ra, đôi mắt bi ve tròn xoe sáng rỡ.

Nằm ngoan ngoãn trong hộp giấy, không phải là đôi giày Bata trắng tinh tơm, mới cáu cạnh bán trong lồng kính tiệm bách hóa Hùng Vương. Đó là một đôi giày vải lót mút đã qua sử dụng, mua hàng xôn ở chợ trời. Nhưng điều kỳ diệu là, nó trắng bóc! Tụi bụi đời ngã năm đã cắm cúi dùng bàn chải giặt đồ, quết kem đánh răng kỳ cọ từng cái viền xanh dương, giặt sạch tưng từng vết ố vàng cho đến khi đôi giày sáng bừng lên. Hai sợi dây giày được giặt trắng bóc, thắt nơ cẩn thận.

"Đồ chợ trời nhưng chất lượng miễn chê! Đi êm ru như bước trên mây!" Lân sẹo vỗ ngực tự hào. "Mấy cắc tiền lẻ của tụi tau đóng góp, coi như quà nhập học cho đại tỉ Cát Cát. Thằng Khương cầm lấy đi!"

Điểm nổi của một câu chuyện đôi khi không nằm ở những tiếng súng nổ hay đao kiếm ngợp trời, mà lại vỡ òa ở một khoảnh khắc giản đơn đến rơi nước mắt. Thằng bé Khương tấu đã dũng cảm lao vào lưỡi dao của giang hồ không chớp mắt, vậy mà giờ đây, trước cái hộp giấy cũ mèm chứa đôi giày Bata được cọ rửa bằng tình nghĩa giang hồ vỉa hè, đôi tay nó lại run bần bật.

Nó đỡ lấy cái hộp từ tay cu Tí. Nước mắt không kìm được lại lăn dài trên gò má sạm đen. Ở đời, những thứ lấp lánh nhất không phải là kim cương chục ngàn đô la dưới đáy đại dương, mà là tình thương mộc mạc được chắt chiu từ những đồng tiền lẻ lem luốc bùn đất và mồ hôi của những đứa trẻ nghèo.

"Lân... cu Tí... tau... tau không biết nói răng..." Khương nghẹn ngào, sụt sịt mũi.

"Đừng có khóc nhè như con gái rứa! Cho con Cát đi thử liền coi vừa không!" Lân sẹo gạt phắt đi, quay mặt đi chỗ khác giấu cái khóe mắt cũng đang cay xè của mình.

Bé Cát rụt rè xỏ đôi bàn chân bé xíu, đen nhẻm vào đôi giày Bata trắng. Đôi giày ôm khít lấy đôi chân nhỏ. Con bé đứng dậy, bước đi hai ba bước trên nền đất nện. Lớp lót mút êm ái làm bước đi của nó nhẹ hẫng. Nó cười phá lên, tiếng cười trong trẻo lanh lảnh như tiếng chuông khánh va vào nhau buổi sớm mai.

"Vừa in anh Hai ơi! Đẹp quá chừng! Lát Cát đi đôi này tới trường, đố đứa nào dám chê Cát mang dép đứt quai nữa!" Cát xoay một vòng, ôm chầm lấy hông Khương, rồi chạy lại bẽn lẽn lí nhí cất tiếng: "Em cảm ơn anh Lân sẹo... cảm ơn mấy anh..."

Cả xóm hẻm bỗng rộn rã hẳn lên. Má đứng tựa cửa nhìn bầy trẻ con lố nhố cười đùa, đưa vạt áo lên chấm giọt nước mắt hạnh phúc. Trời Đà Nẵng hôm nay xanh ngắt, một cái xanh bình yên không gợn bóng mây xám xịt của những cơn bão biển.

Khương xoa xoa cái mũi đang đỏ ửng, xốc xấp báo mới lên ngang hông. Cảm giác nặng nề của mấy ngày qua bay biến đi đâu mất sạch. Nó lại thấy mình là thằng Khương tấu lém lỉnh, lanh chanh, là đứa con của đường phố Bạch Đằng lộng gió.

"Tau đi bán đây! Tụi bây đi đánh giày lẹ đi, trưa nay gom tiền lại, tau dẫn đi ăn Mì Quảng Phú Chiêm! Thằng mô nói dóc làm con chó rụng lông!" Khương hét lớn, vung tay đập bồm bộp vào xấp báo.

"Nhớ đó nghe! Bữa nay tau ăn ba tô!" Lân sẹo hô to, lùa đám đàn em chạy ùa ra ngõ cái rào như một bầy ong vỡ tổ.

Đà Nẵng lại bắt đầu một nhịp sống ồn ào và vô tư lự.

Đường Bạch Đằng rợp bóng xà cừ. Sông Hàn tĩnh lặng hiền hòa, chở những đám bèo tây mờ mờ trôi về phía cửa biển. Tiếng còi tàu sành sạch rúc lên, phả khói trắng vào không trung.

Khương chạy dọc theo bờ kè, đôi chân trần đen nhẻm lại băm nát vỉa hè một cách khoan khoái. Gió nồm mơn man thổi tung những mớ tóc khét nắng. Nó hít một hơi căng lồng ngực cái mùi mằn mặn của nước lợ, rồi lấy hơi từ đan điền, cất cao cái giọng the thé quen thuộc:

"Báo đây! Báo mới ra lò nóng hổi vừa thổi vừa đọc đây! Tin giật gân: Băng buôn lậu đồ cổ sa lưới cảnh sát đường thủy! Cụ già sáu mươi trúng số độc đắc mua nhà lầu đây!"

"Ê thằng Khương tấu! Lại đây biểu coi!" Chú Năm Lộ đạp xích lô đỗ ở gốc bàng vẫy vẫy cái nón cối. "Bữa nay không bán ế xưng ế xỉa đem quăng góc cây nữa hỉ?"

"Trời, bậy bạ! Báo con bán đắt như tôm tươi rứa mà chú Năm dìm hàng." Khương lanh lảnh đáp lại, chạy lon ton tới. Nó tút một tờ báo thơm phức mùi mực in, hai tay chìa ra. "Sáng nay tin tức mùi mẫn lắm, chú Năm mở hàng cho con một tờ đi. Con không lấy tiền thối đâu, chú giữ mà uống nước chè xanh!"

Chú Năm bật cười, nhận lấy tờ báo, móc đồng bạc cắc giúi vào tay thằng nhóc. "Xạo tài ghê. Nhớ giữ tiền mua kẹo cau cho con Cát nghe mi."

Khương toét miệng cười lộ cái răng khểnh. Nụ cười trong vắt không vương chút bụi bặm của những toan tính sinh tử đêm qua. Nó quay người, hòa mình vào dòng người tấp nập của khu chợ Hàn đang vào phiên náo nhiệt nhất.

Một cơn gió từ sông Hàn bất chợt thổi thốc lên bờ vỉa hè. Gió lùa vào xấp báo trên tay Khương. Một tờ báo mỏng tang lỏng lẻo trượt ra, nương theo sức gió, bốc bổng lên không trung.

Tờ báo bay cao mãi, lượn lờ qua những vòm me tây xanh mướt, bay sượt qua những mái ngói đỏ au nung nắng, rồi đáp xuống mặt sông Hàn lấp lánh như trải một tấm thảm cườm. Khương dừng lại, gác xấp báo lên tay, chống nạnh nhìn theo tờ báo đang trôi dạt ra cửa biển mênh mông.

Ở nơi tận cùng của đường chân trời, không có cánh buồm nào của người cha quá cố đang dong mũi trở về. Nhưng Khương không còn chờ đợi trong những sự viển vông nữa. Nó biết ba nó đã hóa thân vào bọt biển, vào những con sóng hiền hòa đang vỗ về mảnh đất này.

Và ở ngay trên mặt đất lấm láp này, nó vẫn còn má, vẫn còn bé Cát tung tăng trong đôi giày Bata trắng được giặt bằng tình nghĩa đường phố, vẫn còn một bầy anh em đánh giày lấm lem nhưng chưa bao giờ biết phản bội.

Gió lại thổi ràn rạt. Khương chỉnh lại cái nón lá rách vành, quay mặt về phía khu ngã năm đầy nắng, cất tiếng rao lanh lảnh của mình hòa vào dòng chảy miên viễn của cuộc đời. Một ngày mới mẻ, giản dị, thơm mùi báo mới và rực rỡ những ước mơ bé nhỏ lại bắt đầu trên bến sông Hàn.

(Hết)