Chương 2: Đoàn lô tô Cô Ba Lệ
Trước Sau

GÁNH HÁT KHÔNG NHÀ

Cập nhật: 10/04/2026

Sáng hôm sau, trời chưa kịp đứng nắng thì trong xe đã nghe tiếng người lục đục trở mình. Đêm đầu ở bãi chợ ven sông coi vậy mà đông, nhưng đông xong đâu có ai ngủ ngon. Người nào cũng mỏi chân nhức lưng, nằm chen trên mấy tấm nệm mỏng trải sát nhau, nghe gió bờ sông lùa qua mé bạt lạnh tới khuya, chợp mắt được chút rồi lại tỉnh. Đoàn mới bám bãi này, ông bầu còn ngóng coi có trụ thêm được mấy đêm không, nên chẳng ai dám nằm nướng.

Bảy Loan dậy sớm nhứt. Cổ chui ra khỏi xe khi sương còn đọng trên mớ dây điện cuộn dưới đất, xách thau đi rửa mặt. Nước lạnh quá, cổ hít hà mấy cái rồi tiện tay giặt luôn cái khăn với mấy món đồ lặt vặt từ tối qua. Vừa giặt vừa nói vọng vô: “Dậy đi tụi bây. Nắng lên cái là  không kịp làm gì nữa đó.” Giọng không lớn, mà trong buổi sáng còn ngái ngủ vẫn đủ làm mấy người trong xe cựa quậy.

Linh mở mắt chậm chậm. Nó nằm im một chút, nhìn lên mui xe thấp thấp, nghe tiếng ghe máy ngoài sông nổ xa xa, tiếng mấy bà ngoài mé chợ bắt đầu dọn hàng, rồi mới nhớ mình còn ở đúng cái bãi đất tối qua sáng đèn. Đêm qua đứng trong cánh gà nhìn ra, nó còn thấy chỗ này đông nghẹt, tiếng nhạc tiếng cười dội lên rần rần. Sáng ra bước xuống chỉ còn nền đất ẩm, vài cái ghế nhựa nghiêng ngả, mấy tấm vé rớt dính bùn với mấy sợi dây đèn chưa tháo hết. Chỗ nào tối qua xôm càng nhiều, sáng ra cũng lộ cái vẻ mệt của nó.

Hồng Phấn dậy sau. Cô ngồi lên, vuốt tóc ra sau rồi ngồi yên một lúc như xem lại trong người còn ê chỗ nào. Hai bàn chân vẫn rần rần từ đêm qua, một bên gót còn rát vì chỗ trầy trong đôi giày cao gót. Cô cúi xuống xỏ dép, bước ra ngoài. Gió sớm từ mé sông thổi lại, mang theo mùi bùn và chút lạnh còn sót của đêm. Cô xách cái ca nhựa, múc nước rửa mặt. Nước đục đục, hơi tanh bùn non, dội lên một cái là tỉnh hẳn.

Đêm qua đông người, tiền vô tay coi bộ khá hơn mấy bữa trước ở bãi cũ. Nhưng sáng ra, ông bầu đã ngồi một góc với cuốn sổ nhỏ trên đầu gối, vừa tính vừa đếm lại mớ tiền lẻ nhàu nhĩ. Tờ thì dính mồ hôi, tờ gấp tư, tờ rách mép, ổng đều vuốt cho thẳng rồi mới xếp lại. Cái cách ổng ngồi đếm làm ai đi ngang cũng biết đêm đông khách đó rốt cuộc không dư được bao nhiêu.

Bảy Loan đi lại, hỏi: “Sao rồi anh?”

Ông bầu đếm thêm mấy tờ nữa mới đáp: “Coi vậy chớ cũng vừa khít. Bữa nay ráng bán thêm chút nữa mới chắc bụng.”

“Có đổ dầu nổi hông?”

“Đổ thì đổ được. Mà bữa nay thôi khỏi mua gì thêm nghen. Có gì ăn nấy.”

Nói xong ổng gấp cuốn sổ lại. Cái gấp nghe cũng mệt. Không ai hỏi nữa.

Ăn sáng là mấy ổ bánh mì dư từ khuya, cắt ra chia nhau với chút chả lụa và bịch nước tương. Bảy Loan bẻ nửa ổ đưa cho Linh. Nó nhận, ngồi nép bên bánh xe mà ăn. Tuổi nó còn vậy, đói thì cái gì cũng ngon, nhưng vừa nhai vừa nhìn quanh vẫn thấy cái đoàn này lạ. Ban đêm đèn sáng, nhạc nổi, người ta chen nhau đứng coi. Ban ngày quay lại chỉ còn mấy con người ngồi chụm đầu ăn bánh mì nguội, nói chuyện tiền dầu, tiền gạo, tiền thuốc. Cùng một chỗ mà như hai khuôn mặt khác nhau.

Ăn xong, không ai tháo sân khấu như mấy bữa trước. Đoàn còn ở lại bãi này nên chỉ dọn cho gọn, phủi bạt, dựng lại mấy món đồ bị xô lệch từ đêm diễn, lau sơ bảng số, kiểm lại quà treo với dây điện. Con Thắm lom khom phủi bụi đám thú bông. Bảy Loan gỡ mớ dây rối dưới chân cột. Linh phụ kéo ghế nhựa xếp vô một góc.

Hồng Phấn đem mấy bộ đồ diễn ra phơi nắng sớm. Có cái áo tím sen đêm qua cô mặc, phần lai còn dính chút bùn vì lúc bước xuống sân khấu bị quẹt trúng. Cô nhúng vô thau nước giũ giũ mấy cái rồi treo lên dây. Nắng xiên qua làm mấy hột kim sa lóe nhẹ. Đứng xa nhìn còn đẹp, lại gần mới thấy vải đã cũ, chỉ đã sờn. Cô vuốt nhẹ một cái rồi ngồi xuống kiểm lại đôi giày.

Linh đang xếp ghế, ngó qua hỏi: “Chị Phấn, mình ở đây thêm mấy bữa nữa hả chị?”

Hồng Phấn ngẩng lên. “Còn tùy.”

“Tùy gì chị?”

“Tùy tối nay, tối mai người ta đi ngang có nán lại hông.”

Linh nghe vậy im luôn. Nó cứ tưởng đoàn tới đâu thì muốn bám bao lâu cũng được. Giờ mới hiểu không phải. Chỗ nào còn bán được thì ở, chỗ nào thưa quá thì cuốn bạt. Nói ra nghe gọn, nhưng cơm gạo của cả đám người nằm trong đó.

Buổi trưa nắng ép xuống bãi đất nóng hầm hập. Cả đoàn chui vô dưới bạt tránh nắng. Gió gần như đứng, mùi vải cũ, mùi mồ hôi người trộn vô nhau ngai ngái. Linh nằm nghiêng, lấy tay quạt quạt, hỏi nhỏ: “Chị Phấn, ở riết kiểu này chị có mệt hông?”

Hồng Phấn tựa lưng vô thùng đồ, mắt nhắm hờ. Nghe hỏi, cô mở mắt ra nhìn lên mui bạt một chút rồi nói: “Mệt chớ.”

“Vậy sao còn đi hoài?”

Cô cười không ra tiếng. “Không đi thì lấy gì ăn.”

Linh ngẫm một hồi, hỏi tiếp: “Chừng nào mới có chỗ mình gọi là có nhà hả chị?”

Lần này Hồng Phấn không đáp liền. Ngoài kia có tiếng ghe máy xé nước chạy ngang, tiếng ai rao cá ngoài mé chợ, rồi tiếng ông bầu nói chuyện với người ta đâu đầu bãi. Một lúc sau cô mới nói: “Ở riết chỗ nào cũng thành chỗ ngủ. Mà kêu nhà nghe còn xa lắm.”

Linh quay qua nhìn cô. Nó chưa hiểu hết, nhưng cũng không hỏi nữa.

Đầu giờ chiều, ông bầu đi một vòng ngoài chợ rồi trở vô, trên tay cầm bịch cơm với ít cá kho mua chịu. Ổng ngồi xuống chia ra từng phần. “Ăn đi. Tối còn làm.”

Bảy Loan nhìn mấy miếng cá bé tí trong hộp, nói nửa đùa nửa thiệt: “Bữa này mà hụt nữa chắc mai ăn mắm.”

Ông bầu chặc lưỡi: “Miệng bà xui vừa thôi.”

Con Thắm chen vô: “Thiệt chớ xui gì. Em thấy bữa nay trời oi quá, tối chắc người ta ngại ra chơi.”

Cả đám im đi một chút. Cái oi buổi chiều ven sông đè nặng, làm ai cũng thấy trong bụng không yên. Đêm đầu đông chưa chắc đêm sau còn giữ được.

Tới lúc mặt trời chậm chậm chìm sau mấy rặng dừa, cả đoàn bắt đầu sửa soạn. Hộp phấn mở ra. Son chuyền tay. Gương dựng dựa vô thùng đồ. Linh ngồi trước gương, cầm cây son mà tay còn hơi run. Nó mới vô đoàn, chỉ được lên xuống ngoài rìa, đứng cho đủ đội hình, chưa tới lượt ra đứng chính. Vậy mà hễ trời vừa sụp tối là bụng nó lại nôn nao. Trong gương, mặt nó đổi dần từng chút, vừa lạ vừa mắc cười.

Hồng Phấn ngồi bên cạnh, kẻ mắt chậm rãi. Tay cô vững, từng nét kéo ra gọn hơ. Nhìn cô ngồi trước gương, ai ngoài nhìn vô cũng tưởng cô quen hết rồi, chẳng còn gì phải ngán. Nhưng người ở gần mới thấy cái quen đó đâu phải tự nhiên mà có.

Bảy Loan vừa gắn tóc giả vừa nói: “Bữa nay ráng giữ người nghen. Đêm đầu đông, đêm sau dễ hụt lắm.”

Con Thắm hỏi: “Sao vậy chị?”

“Người ta tò mò bữa đầu thôi. Qua bữa sau còn đi lại mới khó.”

Đèn bật lên. Nhạc nổi. Cái bãi chợ ven sông tối qua đông nghẹt giờ không còn vậy nữa. Vẫn có người ghé qua, vẫn có mấy đứa nhỏ chạy lại đứng ngó, vẫn có mấy bà bán hàng tranh thủ liếc lên trong lúc chờ khách, nhưng khoảng trống trước sân khấu lộ ra nhiều hơn. Không tới mức vắng hoe, mà cũng đủ làm người đứng trên đó phải gồng.

Hồng Phấn bước ra. Cô vẫn cười, vẫn rao, vẫn bẻ số cho câu nói tròn trịa như mọi bữa. Nhưng đêm nay cực kiểu khác. Đông khách thì mệt theo kiểu đông. Còn ít người như vầy, người trên sân khấu phải tự lấp chỗ trống trước mặt, phải nói nhiều hơn, duyên hơn, tỉnh hơn để níu từng người đứng lại.

Ở dưới có một ông đàn ông đứng khoanh tay nhìn, không cười. Hai đứa nhỏ thì còn háo hức, chồm lên khi nghe nói tới trò bọ. Một bà bán nước mía nhìn sang được mấy cái rồi quay vô ép tiếp. Mọi thứ lưng chừng, không đủ xôm cho người trên sân khấu quên mệt.

Linh đứng trong cánh gà nhìn ra, lần đầu thấy rõ vì sao Bảy Loan nói giữ được nụ cười mới là chuyện khó. Đêm qua đông người, cười còn có chỗ mà bám. Đêm nay ít người, nụ cười phải tự nảy ra từ trong người, trong khi bụng cứ thấp thỏm không biết lát nữa bán được bao nhiêu vé.

Có lúc một thằng đàn ông ngoài rìa chép miệng, nói gì đó với người đứng cạnh rồi cả hai cùng cười. Tiếng cười không lớn, nhưng Linh nghe vẫn nóng mặt, dù nó biết người ta không nói thẳng vô mình. Nó quay qua nhìn Hồng Phấn. Trên sân khấu, chị vẫn cười, vẫn nói đúng nhịp như không nghe gì hết. Chỉ có một tích tắc rất ngắn, lúc quay mặt vô trong, mắt chị có vẻ hơi buồn. Linh thấy hết.

Đêm đó trôi chậm hơn hẳn đêm đầu. Vé bán ra ít hơn. Tiếng cười cũng thưa. Tới gần cuối, khách càng lúc càng loãng. Khi đèn tắt bớt, cả đoàn lại ngồi quây như mọi bữa. Ông bầu đem tiền ra đếm trên tấm bạt cũ. Mớ tiền tối nay mỏng thấy rõ. Ổng đếm xong, tách ra một phần nhỏ để riêng.

Bảy Loan hỏi: “Tiền gì đó anh?”

“Tiền dầu.”

“Còn tiền ăn?”

Ông bầu cười nhạt: “Mai tính.”

Không ai nói gì nữa.

Cả đoàn ăn cơm khuya ngay sau sân khấu. Cơm nguội hâm lại, canh rau nấu nhạt, dĩa cá kho còn mấy miếng nhỏ. Vậy mà vẫn ngồi sát lại, vẫn chuyền nhau chén nước mắm, vẫn gắp cho nhau phần nào coi được. Linh ngồi giữa, nhìn quanh một lượt. Chỗ này chật, nghèo, mệt, vậy mà tới bữa cơm vẫn cứ ngồi chung một mâm.

Hồng Phấn gắp một miếng cá bỏ vô chén Linh, nói như không: “Ăn đi. Tối nào ít khách hơn bữa đầu cũng vậy hà.”

Linh ngẩng lên: “Quen thiệt hả chị?”

Hồng Phấn nhai chậm, nhìn ra khoảng tối ngoài mé sông. “Không quen thì cũng phải làm như quen.”

Gió sông thổi vô, làm mép bạt lay nhẹ. Ngoài kia bãi chợ đã vãn. Chỗ sân khấu mới hồi tối còn sáng đèn, giờ chỉ còn dây điện, ghế nhựa với nền đất ẩm nằm im. Đoàn lô tô vẫn còn ở đây, chưa dời đi đâu, mà trong bụng ai cũng biết ở lại được thêm một đêm nào hay một đêm đó.

👏 Ủng hộ tác giả
Bình luận (2)

Đăng nhập để bình luận và ủng hộ tác giả

Đăng nhập ngay
Phàm Nhân
Bảo Phương Trần Nhựt Tác giả
Rất hay
Tổng Quản
Cao Lệ Thu Tác giả
Truyện rất hay nhưng mà nhân vật chính của tác giả lúc nào cũng die.