Đêm. Một đêm tối tăm. Khung trời âm u đầy mây, không một ánh sao hay một ánh trăng. Gió bão thổi mạnh, cây cối ngả nghiêng làm người ta nghe rõ tiếng gió rít. Một tia chớp xé toạc bầu trời. Một tiếng sấm rền rĩ khiến người ta đang ngủ cũng phải giật mình. Kinh thành mùa này là mùa bão. 

Dưới khung trời gió mây vờn vũ, giữa một dãy nhà cũ kỹ bám bụi. Mấy cái cột và dãy lan can đã bong sơn. Có một bé gái nhỏ xíu, mặc trên người chiếc áo cũ đã sờn màu, chân đi trần, tóc buộc rối, một tay cầm đèn dầu, một tay ôm chiếc áo màu hồng trông khá mới. Nó đang hốt hoảng cắm đầu chạy, nước mắt giàn giụa nhìn mà thấy tội nghiệp. Miệng cứ khóc gọi mẹ.

Giọng khàn khàn, cả người run run, cô bé đưa tay đẩy một cánh cửa ra. Không có một ai ở trong đó cả. Đứa trẻ sụt sịt.

- Mẹ ơi… mẹ đâu rồi?

Cô bé tiếp tục cắm đầu chạy đi. Cánh cửa tiếp theo đang khép hờ được đôi tay nhỏ đẩy ra. Thêm một tia chớp xé toạc màn đêm, chiếu sáng vào bên trong. Chỉ thấy ở đó có một người phụ nữ xõa tóc, mặc trên thân một bộ áo váy trắng từ trên xuống dưới và cả người đang lơ lửng. Bé gái tội nghiệp nhất thời mất vài giây sững sờ tại chỗ. 

Từng giọt mưa rơi xuống sân rồi ngay lập tức nặng hạt dần. Mưa rào rào chẳng thể át được tiếng gọi thất thanh của đứa trẻ.

- Mẹ! 

Không có bất cứ ai đứng cạnh để che chở. Đứa bé ngã bịch xuống ngay trước ngưỡng cửa. Ngã rồi lại cố gắng chống tay xuống đất tự đứng lên. Cô bé loay hoay chống tay vào bậc thềm bước qua ngưỡng cửa để đi vào trong. Cho đến lúc này mới có một người Cung nữ cầm đuốc hớt hải chạy đến. Trước khi đứa trẻ chạy lại, dang tay ôm lấy đôi chân mẹ, người Cung nữ đã kịp lao đến, túm lấy tay áo và dùng tay che mắt nó lại.

- Đừng nhìn! 

Mấy Thị vệ hớt hải chạy vào. Cô bé vẫn vùng vẫy trong vòng tay của người Cung nữ, miệng liên tục gọi:

- Mẹ ơi! Mẹ! 

Người Cung nữ ngước mắt lên xin ý kiến những người khác cũng vừa mới có mặt.

- Đưa ra ngoài đi. Muốn nó nhớ đến chết à? 

Được sự ‘cho phép’ của tên Thị vệ, người Cung nữ cúi xuống, nói vào tai cô bé:

- Công chúa! Hạ thần đưa công chúa ra ngoài. 

- Mẹ cơ! - Cô bé vẫn chưa thôi vùng vẫy.

Người Cung nữ không nói lời gì nữa, cứ thế bế thốc đứa trẻ lên, đưa ra khỏi cửa và rời đi trên dãy hành lang. Trời mưa như trút nước. Bé gái quá nhỏ bé, sức vùng vẫy chẳng thể chống đối người lớn. Từng tiếng gào nghẹn ngào cùng với tiếng khóc át cả tiếng sấm, vang tận trời. 

Người phụ nữ ấy còn chẳng xứng đáng có một đám tang. Chỉ có một chiếc quan tài sơ sài, nói chính xác hơn là cái hộp hình chữ nhật dài bốn thước, rộng hai thước ghép lại với nhau từ sáu mặt nhẵn. Xe ngựa chở quan tài ra khỏi Kinh Thành. Trên xe chỉ có một bé gái mặc áo tang làm từ vải xô gai, đầu buộc một chiếc khăn dài, thêm lớp áo rơm ở ngoài; cùng một người Cung nữ mặc áo tang màu trắng. Ra đến bến sông, chiếc quan tài được chuyển xuống thuyền. Bé gái và Cung nữ ở lại. 

Chiều tối, cỗ xe ngựa quay lại Hoàng Cung. Cô bé thức cả đêm hôm qua và khóc cả ngày hôm nay, đã thấm mệt, lăn ra ngủ từ khi nào. Dù sao cũng chỉ là một đứa trẻ. Làm sao hiểu hết thế nào là mất mát người thân!

Hoàng Thượng - một thanh niên trẻ có dáng vóc đĩnh đạc và gương mặt khôi ngô - đưa bàn tay nhẹ xoa đầu con gái, giúp con gạt vài sợi tóc mai. Công chúa nhỏ có vẻ còn thấm mệt nên vẫn ngủ say chưa tỉnh, không nhận ra có Vua cha đang ở bên. Đôi môi nhợt nhạt trên khuôn mặt xanh xao chợt nhoẻn lên, để lộ đôi má lúm đồng tiền, không rõ là đang mơ thấy gì. 

Người Cung nữ kính cẩn đứng ở gần bên cạnh và hơi cúi mặt. Ai nhìn qua cũng thấy cô ta đang lo lắng. Không gian chứa vẻ ngột ngạt đến khó thở. Không phải người bình thường nào đứng ở vị trí đấy cũng giữ được đủ huyết sắc.

Hoàng Thượng vẫn ngồi ở mép giường và ánh mắt vẫn không dời khỏi gương mặt của con gái. Chỉ có bàn tay nhẹ di chuyển xuống để giúp con kéo tấm chăn mỏng từ trên bụng lên ngang vai.

Thời điểm ấy cũng đã vào thu, trời mưa bão liên miên không dứt. Công chúa nhỏ ở lại nhận sự chăm sóc của người Cung nữ ấy. Có vẻ như trên đời này có cái gọi là luật bù trừ. Một đứa trẻ bị mẹ ruột vĩnh viễn bỏ rơi theo cách tàn nhẫn nhất lại gặp được người “nhũ mẫu” có thể coi như là tận tâm trong việc chăm sóc. 

Cuộc sống cứ thế tiếp diễn thêm hơn một năm nữa, qua giỗ đầu của mẹ ruột được một thời gian, nàng Công chúa nhỏ được Vua cha đón về và giao cho một Phi Tần - thời điểm đấy đang đứng đầu Hậu cung - trực tiếp chăm sóc. Đó chính là Thần phi Nguyễn Thị Anh. Cũng là người mẹ trong Ngọc phả của Công chúa. Phải đến hơn ba tuổi, đứa trẻ ấy mới có danh phận và có cho bản thân một cái tên.

Hoàng thượng có thương người con gái này đến mức nào? Không ai dám đưa ra một con số chính xác là ba phần, năm phần hay bảy phần. Nhưng, dù sao cũng là cha con. Làm gì có người cha người mẹ nào có thể ghét được con của họ. Chỉ là, công việc triều chính bận rộn, đâu để lúc nào cũng ở bên cạnh con được! Vậy là việc chăm sóc, dạy dỗ được trao vào tay Thần phi. Nhưng Thần Phi cũng đang còn phải bế ẵm, chăm sóc con trai ruột là Thái tử Bang Cơ. Loanh quanh giao việc một hồi, cuối cùng, người trực tiếp lo cho Công chúa những việc thường ngày vẫn là người Cung nữ cũ. Điều duy nhất thay đổi có chăng là được chuyển đến một Cung điện lộng lẫy hơn.

Ngày đầu tiên Công chúa chuyển đến nơi ở mới, Hoàng Thượng có thu xếp công việc để có mặt. Nói chẳng phải quá chứ, hình ảnh quây quần này hẳn là ký ức gấm nhung lụa là hiếm hoi trong cuộc đời gập ghềnh sỏi đá của đứa trẻ ấy. Gia đình bốn người đầm ấm, hạnh phúc. Người cha là một bậc Quân vương. Mẹ là Thần Phi. Em trai là đương kim Thái tử. Và bản thân lần đầu tiên được sống giống như một nàng Công chúa… bình thường!

Đôi mắt trong veo như mặt hồ ấy nhìn thấy gì? Mẹ bế ẵm em trai trên tay, cha chơi đùa với em trai như một người cha bình thường. Bản thân vẫn chưa quen hòa nhập, đành ngồi nép mình ở mép giường, tay ôm một chú thỏ đan bằng len cũ kỹ. Mỗi khi thấy gia đình ba người của cha cất tiếng cười đùa vui vẻ lại càng cố nép người chặt hơn vào thành giường, chỉ tiếc là không có phép ẩn thân hay độn thổ để biến khỏi khung cảnh vốn không thuộc về bản thân này. 

Lúc đấy, Thần phi chợt ngước mắt, bắt gặp ngay ánh mắt trong trẻo lại đượm buồn ấy, mới quay sang nói nhỏ với Hoàng Thượng.

- Bệ hạ! Còn công chúa…

Hoàng Thượng cũng như sực nhớ ra, nhìn theo hướng mắt của Thần Phi, thấy con gái nhỏ. Nhỏ như hạt tiêu, vẫn mặc một chiếc áo cũ, đối lập với Cung điện rộng lớn, xa hoa. Một giọng nói trầm thấp cất lên:

- Con gái! 

Cô bé từ từ ngước mắt lên nhìn cha. Ánh mắt thật xa lạ. Thần Phi cất giọng dịu dàng:

- Con lại đây chơi với em! 

Cô bé chống tay xuống mặt gường để đứng dậy, từ từ bước lại. Hoàng Thượng nhẹ nhàng đặt Thái Tử vào tay Thần Phi để bản thân lần đầu tiên bế Công chúa đã lên ba tuổi. 

- An Quốc Công chúa, đúng không?

Cô bé không dám trả lời, chỉ nhút nhát khẽ khàng gật đầu.

- Kìa! Con phải trả lời Phụ vương chứ! - Thần Phi lên tiếng nhắc nhở.

- Đúng! - Cô bé cúi gầm mặt.

- Con nói chuyện phải có trên có dưới chứ! - Hoàng Thượng xoa đầu con gái. 

Cô bé không nói lời gì. Bàn tay nhỏ đã bắt đầu hơi run lên từng nhịp. Hoàng Thượng vẫn cất giọng ôn tồn, nhắc nhở Thần Phi vài lời. Thần phi khẽ khàng lên tiếng:

- Bệ hạ cứ để thần thiếp từ từ dạy bảo Công chúa.

Hoàng Thượng gật đầu hài lòng:

- Trẫm sẽ giao việc dạy bảo Công chúa cho nàng. 

Chợt, Hoàng thượng nhìn lại chiếc áo cũ sờn màu không phù hợp của con gái mà lên tiếng:

- Trẫm nói với nàng giao cho Thượng Y may cho Công chúa một ít thường phục mới và may lễ phục. Việc ấy đến đâu rồi? 

Thần phi khi này mới để mắt đến chiếc áo đó. Không để ý thì thôi. Nhìn kỹ mới thấy cái áo còn xấu hơn, lụa may còn rẻ tiền hơn trang phục dành cho Cung nữ và Cung Giám của Cung Điện này nữa. 

- Tâu Bệ hạ, thần thiếp đã đặt may gấp cho công chúa hai bộ thường phục sẽ hoàn thành trong ba ngày nữa, những bộ thường phục và lễ phục khác đều đang tiến hành làm.

Hoàng thượng gật đầu tỏ vẻ hài lòng:

- Là con gái, việc ăn mặc rất quan trọng. Trẫm giao nàng thêm việc để ý đến việc trang phục của công chúa. Mấy cái áo cũ này, vứt bỏ đi. 

- Vâng. Thần Thiếp sẽ bảo ban Công chúa. 

Cô bé chợt hét lên một câu hoàn chỉnh:

- Không được vứt! 

Hoàng Thượng, Thần Phi và cả Thái Tử đang được bế trên tay đều im bặt nhìn nàng Công chúa nhỏ. Con gái thì phải đi nhẹ nói khẽ, phải duyên dáng. Chỉ trừ đám con gái nhà nông quanh năm chân lấm tay bùn mới được phép to tiếng. Chứ tiểu thư, công chúa nào được như thế. Hành động này thật chẳng đúng phép tắc.

Sau hôm đấy, Công chúa nhỏ chính thức ở lại cùng Thần Phi và Thái tử. Thần Phi là người phụ nữ nhân hậu nhưng cũng rất nghiêm khắc. Thái Tử sớm bộc lộ tính cách điềm đạm. Chỉ có Công chúa càng lớn càng ngang ngạnh, khó bảo; song lại rất thông minh, dạy một biết mười.

Hoàng Thượng bận rộn, cả tháng trời có khi chỉ đến được vài lần. Biết con gái như thế, cũng có giận, có mừng. Xong cũng chẳng biết làm thế nào, nghĩ con từng thiệt thòi hơn, thôi đành đợi vài năm nữa, con lớn hơn một chút rồi mới dạy bảo sau. Chỉ là… mệnh trời khó cãi! Hoàng thượng đột ngột băng hà, chẳng đợi đến ngày các con lớn khôn.

Lên năm tuổi đã chịu cảnh bơ vơ. Không còn cha cũng không còn mẹ. Nàng Công chúa nhỏ thường ngồi một mình trên chiếc xích đu nhỏ trong vườn. Cứ ngồi lặng lẽ và cô đơn dưới tán cây mát nhìn từng bông hoa hết nở lại tàn và từng đàn chim ríu rít cứ đến rồi lại đi.