Mùa đông năm nay thật khắc nghiệt. Trời rét cóng. Cóng đến độ đôi tay chỉ cần chạm vào nước đã đủ để tê cứng vì lạnh. Đêm nay có chút khó ngủ vì đứa con trong bụng đạp khỏe quá. Thi thoảng, chị lại choáng váng bởi vài cơn gò nhẹ. 

Một tay đỡ vào bụng, một tay vịn vào giường, lần từng bước một với mong muốn sớm chuyển dạ. Tính ra cũng đã đủ chín tháng rồi. Sinh sớm quá thì khó nuôi chứ sinh muộn quá cũng đủ khiến người ta lo đến không sao ngủ nổ. Tầm này mà chuyển dạ được là tốt nhất. Nghĩ sao làm vậy. Chị cố đi một vòng quanh gian phòng. Rồi đâu đó tiện tay thắp trước bài vị chồng ba nén hương. 

Đi mấy vòng rồi mà vẫn chẳng thấy có dấu hiệu sinh. Mấy nén hương cũng đã cháy hết. Chị đành đặt mình xuống gường. Nhưng mà cũng không vào giấc sâu được. Đến tầm đầu giờ Tí, đang lơ mơ ngủ thì bị cơn gò cứng dưới bụng làm tỉnh giấc hẳn. 

Người Cung nữ đứng bên ngoài vội vàng chạy vào:

- Công chúa? Có chuyện gì vậy?

Chị ấy lồm cồn bò dậy, cổ họng phát ra vài tiếng thều thào, nói mãi không ra hơi:

- Ta… ta…

Người Cung nữ trẻ chưa từng trải qua việc sinh nở bao giờ, nhưng có lẽ cũng đã chứng kiến người nhà sinh con hoặc đã được bảo ban từ trước:

- Công chúa sắp sinh rồi hay sao?

Chị ấy chỉ biết hoảng sợ gật đầu lia lịa. Khi này, người Cung nữ lại chỉ biết mở to cặp mắt ngây thơ:

- Thế… giờ phải làm thế nào?

Nàng Công chúa nổi cáu, dùng gần hết toàn bộ hơi để quát lớn:

- Gọi bà đỡ hoặc Thái Y! - Chỉ kịp nói đến đấy đã lại bị cơn đau bụng làm mặt mày xây xẩm, nhăn nhó - … Ái!

Chị ấy quằn quại từ giờ Tý đến gần sáng mới sinh được. May mà có bà đỡ cũng nhiệt tình hướng dẫn. Sinh khó. Thời gian dài. Bản thân lại gầy gò, còi cọc. Đã có lúc lịm đi. Lúc ấy, chị nhìn thấy người chồng đã qua đời vài tháng đứng ngay ở đầu giường, mỉm cười. Thế là động lực sống đánh thức chị tỉnh lại. Chị lại tiếp tục nghe theo bà đỡ để lấy hơi hít thở đều và dồn hết sức bình sinh để rặn.

Mồ hôi nhễ nhại túa ra. Thân dưới đã nhuộm một màu đỏ. Đôi mắt chị lại từ từ khép lại. Bà đỡ hoảng hốt vô cùng hét lên:

- Công chúa! Công chúa đừng ngất nữa. Cố rặn thêm vài hơi nữa. Tôi đã thấy đầu đứa trẻ rồi! 

Chị cất giọng thều thào:

- Ta… ta không còn sức nữa… ÁAAAAAA.

Tiếng hét thất thanh kèm theo một lần rặn nữa. Tiếc là không xoay chuyển được tình thế. Bà đỡ cũng bị dọa cho sợ đến xanh mặt.

- Không còn cách nào rồi. Đầu của đứa trẻ to quá. Công chúa phải chịu đau để thần rạch ra thôi. 

Chị vội vàng lên tiếng:

- Bà cứ làm đi. Miễn sao con ta được ra sớm. Ta chịu được hết!

Nhận được sự cho phép, bà đỡ lấy ra một con dao nhỏ nhìn vô cùng sắc bén. Con dao được rửa với rượu tận hai lần và hơ dưới ngọn lửa một lần nữa. 

Thêm một tiếng hét thất thanh xé toạc trời đêm. Lần này, từ bên ngoài, Thái Hậu đã thật sự nghe thấy một tiếng khóc oe oe cất lên, vang khắp Hoàng Cung. Giọng bà đỡ như reo lên:

- Chúc mừng công chúa! Con trai rồi! Trộm vía, công tử bụ bẫm đáng yêu lắm. 

Chị ấy choàng mở mắt ra. Cơ thể vẫn chảy máu. Chị nhìn thấy bà đỡ thuần thục cắt dây rốn cho đứa trẻ, quấn nó vào chiếc chăn ấm do chính tay chị kỳ công cắt may.

- Bà ơi! Cho cháu nhìn con cháu với…

Bà đỡ đặt đứa bé bên cạnh người mẹ trẻ không màng tính mạng mà vừa sinh nó ra. Chị cố đưa tay lên, vòng tay ôm con. Khi đấy, trong mắt chị chỉ còn đứa con mà thôi. Thằng bé đẹp lắm. Trắng trẻo, bụ bẫm, đôi má lúm đồng tiền. Ngũ quan, chân tay đầy đủ. Còn có một nốt ruồi son ngay chính giữa lưng. Nó giống cha nó như đúc. Nước mắt chị trào ra. 

Chị mải mê ngắm con đến mức gần như không còn cảm nhận được bất cứ nỗi đau thể xác nào nữa. Bà đỡ phải đưa tay vào hẳn trong cơ thể chị ấy để lấy bánh nhau vốn không có dấu hiệu tự bong. Sau đó lại lấy dây gai khâu vết cắt. Việc khâu này cũng không phải ai cũng dám thực hiện. 

Trời đã hửng sáng từ lâu nhưng mặt đất vẫn trắng xóa một lớp sương dày. Cung điện rộng thênh thang chìm trong cái lạnh buốt cắt da của mùa đông, chỉ có gian phòng này là ấm. Ấm vì có than hồng, có tấm chăn dày... và có một đứa trẻ đang ngủ say trong vòng tay mẹ.

Công chúa vẫn chưa chợp mắt từ khi sinh. Chị mệt nhưng lại không dám ngủ. Chỉ cần nhắm mắt lại vài giây, chị đã lo lắng không thấy con đâu. Thằng bé mới ra đời vài canh giờ, mà chị đã thuộc từng đường nét khuôn mặt: cái trán dô, đôi mi dài, và đặc biệt là nốt ruồi son nhỏ bằng hạt kê giữa lưng. Thằng bé đáng yêu quá. Nó mà có vấn đề gì, chắc là mẹ của nó chết chứ sống sao nổi! 

Thái Hậu bước vào, Công chúa liền khẽ gật đầu như thể thay cho cái chào. Người mẹ ngồi cạnh con gái, cất vài lời hỏi han thông thường. Con gái cúi mặt đáp vài lời xã giao. Ngồi một lúc, Công tử đang ngủ ngoan bỗng cựa mình và cất vài tiếng khóc oe oe đòi sữa mẹ. 

Nhìn Công chúa thuần thục ẵm bồng và cho Công tử ăn no từ bầu sữa nhỏ, Thái Hậu có vẻ bất ngờ lắm. Bầu sữa nhỏ nhưng bên trong thấy có nhiều. Còn phải dùng hai ngón tay giữ bớt vì sợ sữa xuống nhiều sẽ khiến thằng bé bị sặc:

- Con có cần ta tìm nhũ mẫu cho Công tử không?

Công chúa gạt phắt đi:

- Con nhiều sữa thế này, cần gì nhũ mẫu?

Thái Hậu đưa mắt nhìn lại một chút nữa. Quả là Công chúa nói không sai! Công tử đang ăn với vẻ mặt thỏa mãn vô cùng. Lúm đồng tiền trên đôi má bụ bẫm nhẹ rung rinh theo từng nhịp sữa. Bà suýt xoa: 

- Con làm cách nào mà có sữa tốt mà nhiều quá vậy? Công tử cũng trộm vía bụ bẫm đáng yêu. Nhớ lại, ta ngày trước. Lúc sinh ra, Hoàng Thượng đã không được như Công tử. Mà sinh xong cũng mãi không có sữa…

Thái Hậu không nói sai! Năm đấy, bà sinh ra Hoàng Thượng là sinh non mấy tháng. Nhờ mệnh Thiên tử, mới qua khỏi được. Thế mà Công chúa chỉ đáp lại một cách hờ hững:

- Mẹ ruột con cũng đâu cần thuê nhũ mẫu cho con. Chắc là phải làm việc vất vả một chút thì mới có sữa. 

Thái Hậu khẽ gật gù:

- Con cứ ở lại Hoàng Cung, mai này Hoàng Thượng lập hậu cung, có vợ có con, con là chị, hướng dẫn em dâu cách có được sữa tốt như con thế này.

- Nhi thần ít học, mồ côi, góa bụa. Làm sao dám dạy bảo các tiểu thư lá ngọc cành vàng.

Thái Hậu lại một lần nữa bị Công chúa làm cho cuộc nói chuyện đi đến ngõ cụt. Hai người lại nhìn nhau trong không gian lặng thinh. Công tử đã ăn no căng bụng. Ăn xong lại yên tâm đi ngủ, chẳng để ý đến không khí nặng nề xung quanh.

Đoạn, Thái Hậu muốn đưa bàn tay lại gần để xoa đầu Công tử. Mà bàn tay còn chưa kịp chạm vào thằng bé, mẹ nó đã hốt hoảng gạt ra:

- Xin Thái Hậu tha cho con trẻ…

Thái Hậu thấy Công Chúa thái độ như thế cũng không còn dám có ý định tiếp cận Công tử nhỏ nữa. Làm mẹ, ai chẳng có tâm lý bảo vệ con của mình. Chỉ là… muốn làm việc tốt mà lại bị vu oan thì không có ai vui cả!

- Con nói gì vậy chứ? Ta thương con, thương cháu còn chẳng hết. Ta làm hại con trai con thì được gì?

Lời nói này, Công chúa không cảm thấy lọt tai nên lớp lông nhím trên người vẫn chưa được gỡ xuống:

- Thái Hậu muốn gì?

Thái Hậu không đổi nét mặt. Bà ngắm đứa cháu trai đang ngủ ngoan trong vòng tay mẹ nó, giọng dịu lại, như thể chỉ là một lời khuyên thông thường. Chỉ có công chúa nghe những lời ấy mà không thể nào tin nổi: 

- Con biết đấy... trong cung này, đâu phải nơi tốt để nuôi trẻ. Nhiều quy tắc, nhiều ánh mắt. Công tử lớn lên ở đây... sợ rằng không được vô tư.

Công chúa cụp mi xuống. Chị khẽ vuốt ngón tay lên má của con trai:

- Ý Thái Hậu là…

Thái Hậu vẫn giữ vẻ ôn tồn:

- Ta nghĩ rằng nếu đem Công tử ra ngoài, tìm một người phù hợp gửi nhờ nuôi, cho nó lớn lên trong môi trường yên lành... thì sẽ dễ thở hơn. Lúc nó cứng cáp rồi, muốn đón vào cung hay lập nghiệp cũng đều được.

Một khoảng lặng kéo dài. Công chúa chậm rãi quay sang nhìn bà. Giọng chị không cao nhưng vô cùng vững vàng:

- Nếu vậy... mẹ con con cùng đi. Ở ngoài cung sẽ thoải mái hơn. Con không muốn rời xa con của con, một ngày nào cũng không.

Thái Hậu khẽ nhướng mày, vẻ mặt không thể tin nổi rồi bật cười:

- Con nói thật đấy à?

- Đúng vậy! - Chị kiên quyết - Phải rời xa con trai con, con sẽ không sống nổi. Con làm mẹ thì cũng muốn giành mọi điều tốt đẹp nhất cho con của con. Giống như Thái Hậu làm mọi cách để giành ngai vàng cho Hoàng Thượng vậy!

Không khí trong phòng thoắt cái trở nên nặng nề. Thái Hậu đặt chén trà xuống bàn, ánh mắt đã không còn giấu nổi tia bất mãn:

- Con định ôm đứa trẻ này mà chống lại cả triều đình sao?

Công chúa vẫn kiên quyết:

- Con không chống ai cả. Con chỉ muốn giữ con trai của con bên cạnh.

- Con nghĩ như vậy là tốt cho nó à?

- Con không biết. Con là một đứa mồ côi không cha không mẹ. Con đã rất khổ rồi. Con không muốn con của con lớn lên trong tủi nhục như con ngày bé.

Một làn gió lạnh từ khe cửa luồn vào, lay nhẹ chiếc mành tre. Đứa trẻ khẽ động mình, rên nho nhỏ trong cổ họng. Thái Hậu đứng dậy. Giọng bà không còn mềm mỏng:

- Con không học hành. Người ta không học hành thì cũng biết lao động. Còn con, con chẳng biết làm gì cả. Con định làm gì nuôi nó. Muốn ta nuôi sao? Thật nực cười! 

Công chúa cũng nhìn thẳng vào mắt bà. Giọng chị chậm rãi, giống như cắt từng chữ:

- TÔI MUỐN RỜI KHỎI ĐÂY!

Thái Hậu sững vài giây khi bắt gặp ánh mắt sắc lẹm của Công chúa. Ánh mắt ấy, thật may! Nó chỉ là một đứa con gái nên không được học hành. Nó mà là con trai thì … ngai vàng của Hoàng Thượng lại có thêm một đối thủ đấy!

Thái Hậu đã rời đi. Gian phòng của hai mẹ con lại quay về vẻ tĩnh lặng. Chỉ có từng hơi thở đều đặn nhè nhẹ của con trai cùng trăm mối tâm sự ngổn ngang của người mẹ chẳng biết nên kể với ai.

Vừa vỗ về con, người mẹ vừa ngân nga hát ru vài câu dân ca thiết tha, đằm thắm:

“À… ơi à à ơi… Cái cò… lặn lội bờ sông…

Gánh gạo cho chồng tiếng khóc… ơi à tiếng khóc nỉ non…”