Vài hôm sau, chị ấy nghĩ lại nên cũng có vào Kinh Thành một chuyến. Chị ấy cứ ngồi đờ ra suốt cả buổi. Để ý thì cũng thấy có vài giọt nước mắt. Chỉ có thể thôi. Chị không có đau đớn như trong đám tang của Nghi Dân ngày trước đâu. 

Nhìn khói hương nghi ngút, lại nhớ hôm Nghi Dân mất, chị cũng có đến thắp cho người em trai này nén hương. Thắp có nén hương thôi mà sao hành trình ấy dài, đau đớn, ngột ngạt đến thế. Chỉ đến khi nhìn đám khói hương bay lên và hình ảnh bài vị trở nên mờ ảo, chị ấy mới cố vịn tay vào bàn thờ gục đầu xuống. Đôi mí mắt cũng sụp xuống, ép cho những giọt nước mắt chảy xuống khắp hai gò má.

Sau đám tang, cũng có xin phép quay lại Lãnh Cung - nơi được sinh ra và gắn bó suốt mấy năm đầu đời, cũng là nơi đứa trẻ năm ấy chứng kiến mẹ ruột qua đời. Không phải qua đời bình thường. Mà là treo cổ. Chị ấy là người chứng kiến đầu tiên. Ngày đấy, chị mới chỉ lên ba, nhưng sao ký ức ấy vẫn rõ ràng đến thế. 

Đứng trước một gian phòng cũ, nơi chỉ đặt duy nhất một bàn thờ. Đôi chân chị khụyu xuống. Đôi tay chai sạn gầy gò cố vịn vào cánh cửa được mở sẵn. Thế rồi, chị lại cố gắng đứng dậy. Hai mươi năm trước, ngay tại vị trí này, cũng có một đứa trẻ con lên ba đã từng nỗ lực tự đứng lên như thế. Đứa trẻ ấy vẫn lớn lên và vẫn luôn tự mình đứng dậy, đến giờ vẫn vậy. 

Đi thêm một đoạn nữa. Cuối cùng cũng bắt gặp một người. Đó là một bà lão tóc đã bạc trắng chậm rãi cầm cây chổi tre quét mảnh sân kêu lên những tiếng loẹt quẹt não lòng. Chị ấy từ từ bước lại, khẽ cúi người:

- Con chào bà!

Bà lão từ từ ngẩng mặt lên. Mắt bà đã mờ rồi, phải nheo lại mới nhìn rõ. Nhìn thấy trước mặt là một gương mặt vừa lạ vừa quen, bà đã tỏ ra ngạc nhiên vô cùng:

- Cô… cô là?

Chị ấy khẽ cúi mặt:

- Bà nhận ra cháu hay sao?

Bà cụ buông cây chổi ra. Hai người vào gian phòng chính, nơi đặt bộ bàn ghế để cùng uống trà. Biết chị ấy chính là An Quốc Công chúa năm xưa, bà đã không giấu nổi cảm động. Bà nhổm dậy, đôi tay run rẩy ôm lấy gương mặt của chị ngồi đối diện. Trong mắt của bà cứ như nhìn thấy bà Tư Dung năm xưa. 

- Công chúa… công chúa giống bà Tư Dung quá…

Chị ấy khẽ mỉm cười:

- Ai cũng nói con giống mẹ của con… 

Giây phút cảm động cuối cùng đã kết thúc. Hai bà cháu, một bà lão đã già và một người phụ nữ ngoài hai mươi có gương mặt sạm rám in hằn những tháng ngày vất vả. Chị ấy không thể giấu được nỗi niềm trong lòng nữa, đi ngay vào mục đích của chuyến viếng thăm:

- Bà có biết tại sao ngày ấy mẹ cháu lại tự sát không?

Bà cụ giương ánh mắt buồn miên man:

- Bà Tư dung tự sát cũng là vì Công chúa đấy!

- Tại cháu sao? - Chị ấy không giấu nổi vẻ bất ngờ. 

Bà cụ cúi mặt xuống, bắt đầu kể ra những gì bà biết. Bà là người hầu hạ Tư Dung từ ngay khi bắt đầu vào Hoàng Cung lúc sáu tuổi. Tiên Đế và bà Tư Dung thực sự đã cưới nhau từ khi cả hai mới chỉ sáu tuổi, khi Tiên Đế vẫn còn là một Thái tử, bà Tư Dung thì là Tiểu thư nhà quan. 

- Ngày đó, ông Tư Khấu… - bà nghĩ một chút - … ông Tư Khấu Lê Ngân, là ông ngoại của Công chúa đây. Bà Tư Dung thì là con của ông ấy với bà vợ lẽ. Ông ấy đưa bà Tư Dung vào Hoàng Cung để giúp ông ấy củng cố quyền lực. Khi đó, bà Tư Dung nhỏ lắm, nhút nhát, nhưng mà nhìn xinh, xinh lắm, trắng trẻo cao ráo. Đến khi Tiên Đế lên ngai vàng thì ông ấy cũng tìm mọi cách để đưa con gái lên vị trí Huệ Phi. 

Chị ấy vẫn chăm chú lắng nghe. Chị chỉ thấy ghen tỵ với cuộc đời được sống trong nhung lụa của người mẹ. Chị ấy đâu có được. Bao nhiêu năm nay vất vả lặn lộn ngoài đời…

- Nhưng mà, về sau, Tiên Đế với bà Tư Dung không hòa hợp. Tiên Đế lại là người đa tình, trong Hậu Cung có nhiều Phi tử. Ông Tư Khấu lo lắng lắm. Thế rồi, chẳng hiểu sao ông ấy lại làm bùa để Tiên Đế với Tư Dung mặn nồng với nhau. Nghe nói, đó là lý do bà Tư Dung có Công chúa đây!

Chị ấy khẽ gật gù, lẩm bẩm trong miệng:

- Sống sung sướng, vô lo vô nghĩ, có kẻ hầu người hạ. Được cha ruột chống lưng… Thế thì khổ chỗ nào?

Bà cụ có vẻ đã lãng tai nên không nghe thấy. Bà tiếp tục cất tiếng:

- Thế nhưng Tiên Đế lại là người bài trừ mê tín dị đoan rất gắt. Tiên Đế đã từng ban hành một vài quy định liên quan đến mê tính dị đoan, nói gần hơn thì là mấy cái bùa ngải kiểu đấy. Thế mà chính Tiên Đế lại là người bị chơi bùa. Tức lắm. Thế là Tiên Đế giết ông Tư Khấu. Tư Dung thì bị giam vào đây. Giam vào đây rồi mới biết có Công chúa trong bụng… 

- Trời ạ! - Chị ấy buộc miệng cảm thán một câu. Không ngờ là trên đời này có bùa ngải thật. Cứ nghĩ, đấy chỉ là mấy trò lừa tiền của mấy ông thầy pháp, mấy bà phù thủy. 

Bà cụ nhìn chị ấy một chút nữa:

- Lạ lắm, người ta mang thai ốm nghén lên ốm nghén xuống. Nhưng, lúc bà Tư Dung mang bầu Công chúa thì không nghén. Bụng cũng không to. Không có bất cứ dấu hiệu nào. Đến lúc đẻ mới biết. Người ta bảo, đó là kiểu con đầu thai lên để trả nợ! 

Chị ấy khẽ gật gù. Có vẻ, thai kỳ của mẹ chị khá là thuận lợi. Không giống chị lúc bầu thằng bé. Cũng đã từng cố hiểu cho mẹ ruột. Nhưng điều ấy lại thật khó khăn. Muộn rồi, đành xin phép ra về kẻo con mong…

Cuộc nói chuyện ấy lại lần nữa khiến chị ấy cảm thấy đầu óc nặng nề. Ngồi cặm cụi may áo mà đầu óc không thể tập trung nổi. Chiếc áo dở dang như chính những dòng suy nghĩ trong đầu của chị vậy. Đưa đôi mắt nhìn ra sân, sao hôm nay thằng bé đi học về muộn nhỉ. Cơm canh nấu sẵn, sắp nguội cả rồi. Người mẹ ngồi may áo trước hiên đợi con về mà đợi mãi.

Trong nhà vẫn chỉ có hai mẹ con. Con trai đi học. Mẹ mở một xưởng dệt kiếm tiền nuôi con. Cuộc sống không đến mức khó khăn. Có điều, con cái đi học suốt ngày. Lại là con trai, lớn một chút mẹ con tự dưng có khoảng cách, khó nói chuyện. Thẳng thắn mà nói, buồn vui trong cuộc sống chẳng biết chia sẻ với ai, cũng hơi buồn. Nhưng dù sao vẫn là lựa chọn của chị. Thuở còn xuân sắc, có vài mối tốt, chị sợ người ta không thể đối xử tốt với con trai của chị. Bây giờ, con lớn thì bản thân lại đã có tuổi.

Chưa đầy một năm, giang sơn đã đổi chủ đến hai lần. Mỗi lần đổi chủ là một lần nhân gian loạn lạc, việc buôn bán, làm ăn ở Kẻ Chợ phải chịu tác động không nhẹ. Không ít kẻ chỉ vì không trụ nổi mà phải bỏ Kinh Thành về quê, tiếp tục “bán mặt cho đất bán lưng cho trời”. Thế còn người như chị ấy … mỗi lần giang sơn đổi chủ là lại mất một người em trai. Trong có một năm, mất đến hai người em trai. Mà quan trọng là chẳng phải mất vì những cái chết bất đắc kỳ tử hay sự ra đi vẻ vang gì. Là… các em tự ra tay với nhau. Không thể hiểu nổi! Người như chị ấy có chết cũng không thể hiểu nổi! Cuộc sống yên bình bên gia đình chẳng lẽ không tốt hơn Ngai vàng và chốn cấm cung ngột ngạt hay sao?

Chị ấy lại quay vào nhà để tiếp tục may áo cho thằng con. Lúc này mới không bị phân tâm bởi mấy chuyện linh tinh nữa, việc may áo trở lên nhanh chóng hẳn. Một lúc, chiếc áo đã thành hình cũng là lúc thằng bé đã về với đôi chân nhảy nhót và cái miệng líu lo:

- Thưa mẹ, con đi học mới về.

Chị ấy vui lắm. Vội chạy ra giúp nó cầm chiếc túi vải đựng tập vở. Kéo nó vào trong nhà:

- Vào ăn cơm thôi con!

Thằng bé vâng dạ cùng mẹ ăn cơm. Món gì nó cũng khen ngon. Vẻ háu ăn từ nhỏ đến giờ chưa thấy thay đổi. Hoặc cũng là vì mẹ nó nấu ăn ngon thật. Chẳng vì thế mà lúc nào nó cũng bụ bẫm, đáng yêu. Người mẹ đưa cơm vào miệng và đưa mắt nhìn con trai. Thằng bé cũng mấy lần lén nhìn mẹ, xong rồi lại ngại ngùng cúi xuống. Ánh mắt người mẹ chỉ cần liếc qua là biết con là gì muốn nói rồi.

- Nay đi học có gì vui không con?

Thằng bé hơi giật mình nhìn mẹ. Ánh mắt nó cho biết lời định nói đã ra đến đầu lưỡi rồi. Thế mà nó lại cúi xuống, nhìn có chút buồn cười:

- Bình thường, mẹ ạ.

- Không có tin gì mới, muốn nói cho mẹ biết hay sao?

Ánh mắt của thằng bé nhìn mẹ cứ như nhìn một bà tiên hiền từ, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý, đọc được cả suy nghĩ trong đầu nó. Mẹ của nó vẫn cất giọng chậm rãi:

- Mẹ nhìn mặt con là biết!

Thằng bé gãi gãi đầu, cười hì hì:

- Thầy đồ bảo… con là học trò có sức học tốt nhất mà thầy từng dạy… Nếu sắp tới con đi thi thì con cũng là người được đi thi sớm nhất.

Người mẹ mỉm cười mà gật gù:

- Con giống cha của con, từ nhỏ đã sớm có tố chất. 

- Cha con là người như thế nào, mẹ?

- Con rất giống cha con, y như đúc! Cha con lúc nhỏ học giỏi, làm Võ quan liêm chính. Nhưng, mẹ không muốn con giống cha con… Mẹ chỉ mong con học giỏi, đỗ đạt sau đó sống một cuộc đời nhẹ nhàng bên bàn giấy.

Thằng con nghe mẹ nói thế cũng chỉ hơi cúi mặt và khẽ nở nụ cười. Nó không tranh cãi với mẹ nó. Vì nó biết mẹ nó không được học hành gì, sẽ không thể hiểu được cái gọi là “chí hướng nam tử”. Tại sao mẹ nó lại luôn nói là chỉ mong nó được ngồi bàn giấy ư! Nó biết! Biết chứ! Mẹ nó chỉ có mỗi nó, giành cả đời để nuôi nó. Cha nó mất sớm, từ khi nó còn rất chưa chào đời. Mẹ nó thương nó còn hơn bản thân nữa. 

Tiếng bản lề của cánh cửa tủ được mở ra kêu lên một tiếng kẽo kẹt kéo dài. Đó là tủ quần áo của bà chủ xưởng dệt may có những chiếc áo, chiếc váy, dải lụa buộc váy,... được gấp gọn gàng. Ở góc dưới cùng của tủ có một chiếc hộp gỗ nhỏ. Thì ra, ấy là nơi cất tiền để dành. Nói đúng ra thì phải là khoản tiền để dành cho tương lai của con trai. Một hộp đầy những đồng tiền được xâu thành từng quan. Mỗi khi di chuyển lại nghe thấy tiếng kim loại xô nhau kêu leng keng vui tai.

Dường như, càng già, người ta càng thích hoài niệm. Hoặc cũng có thế là con đã lớn, không còn cần phải kề kề bên cạnh để chăm sóc; cũng không còn cần làm việc chăm chỉ để kiếm tiền nuôi con nữa. Có nhiều thời gian để ngồi và nhớ lại từng ký ức buồn vui trong cuộc đời. Tiếng khung cửi trong xưởng vẫn kêu lách cách đều đều êm tai.

Cơn gió nhẹ mang hơi nước mát dịu cuối thu thổi vào gian gỗ. Nắng dịu vàng ươm nhẹ phủ lên khoảng sân nhà, nơi phơi từng giá từng mẹt đựng kén tằm. Trong nhà, con trai vẫn cặm cụi ôn thi, tiếng bút sột soạt trên trang giấy. Người mẹ ngồi trước hiên may áo. Đi qua bao sóng gió, bão giông, càng thêm trân trọng cuộc sống bình yên không phải ai cũng có được này.