Mùa đông năm ấy dường như dài hơn những năm trước, có lẽ bởi tuyết rơi nhiều hơn, gió lạnh kéo dài hơn, hoặc cũng có thể chỉ là cảm giác của những người sống trong Hàn Thị Trang khi chứng kiến một thứ vốn luôn tồn tại bỗng nhiên biến mất khỏi cuộc sống thường ngày. Mười hai ngày là khoảng thời gian Vương Lão không xuất hiện trong Trận Pháp Đường; nếu đổi thành con số thì không dài, đối với một tu sĩ bế quan hay trưởng lão nghiên cứu trận pháp thì mười hai ngày chỉ như chớp mắt, nhưng với những người ngày ngày làm việc cùng nhau, nhìn thấy cùng một người, nghe thấy cùng một giọng nói thì đó là khoảng thời gian đủ để hình thành cảm giác trống vắng. Nhất là khi người biến mất lại là Vương Lão, ông già đã ở Trận Pháp Đường lâu tới mức không ai nhớ nổi ông đến đây từ khi nào. Ngay cả những tạp dịch lớn tuổi nhất cũng chỉ biết rằng lúc họ mới được đưa vào Hàn Thị Trang, Vương Lão đã ngồi ở vị trí cạnh cửa sổ với mái tóc bạc trắng; mấy năm sau, mười năm sau vẫn vậy, dường như thời gian đối với ông chỉ còn lại những nếp nhăn ngày càng sâu hơn nơi khóe mắt, còn mọi thứ khác đều không thay đổi. Mỗi sáng ông đều tới trước giờ mở cửa, chiều rời đi cuối cùng, tháng nào cũng ngồi tính toán vật tư và mùa đông nào cũng ho vài tiếng; mọi thứ lặp lại đến mức người ta mặc nhiên cho rằng sẽ luôn như vậy. Cho nên khi chiếc ghế bên cửa sổ đột nhiên trống suốt mười hai ngày, rất nhiều người mới phát hiện hóa ra mình đã quen với sự tồn tại của ông già ấy hơn tưởng tượng.

Những ngày đầu tiên, không ai quá để tâm, người ta chỉ nói với nhau rằng Vương quản sự bị cảm lạnh rồi sẽ khỏe thôi vì ông đã già, mùa đông nào chẳng ho vài trận. Nhưng tới ngày thứ ba, thứ tư, rồi ngày thứ năm chiếc ghế ấy vẫn trống, những lời bàn tán bắt đầu nhiều hơn với đủ mọi tin đồn: người nói đêm hôm đó ông ho ra máu, người bảo đã mời đại phu tới xem, người lại khẳng định tuổi thọ sắp hết, có kẻ còn quả quyết nghe tin từ Dược Đường rằng lần này bệnh rất nặng. Tin đồn càng truyền càng xa, nhưng sự thật thì không ai biết, kể cả Trần Phàm. Hắn chỉ biết mỗi sáng khi bước vào Trận Pháp Đường, ánh mắt mình luôn vô thức lướt qua chiếc ghế cạnh cửa sổ luôn trống trải. Ban đầu hắn không nhận ra điều đó, cho tới ngày thứ sáu, khi vừa bước qua cửa, hắn lại nhìn về phía cửa sổ theo thói quen rồi mới phát hiện bản thân đang tìm kiếm điều gì. Khi ấy hắn mới hiểu, hóa ra ngay cả mình cũng đã quen với sự tồn tại của ông già ấy. Trong suốt ba năm qua, Vương Lão gần như là người xuất hiện nhiều nhất trong cuộc sống của hắn, nhiều hơn tất cả các tạp dịch, trưởng lão hay đệ tử ngoại viện, mỗi ngày đều gặp, mỗi ngày đều nhìn thấy dù số lần trò chuyện thật sự lại rất ít. Nếu người ngoài nhìn vào có lẽ sẽ cho rằng quan hệ giữa hai người chỉ là quản sự và tạp dịch bình thường, không tính là thân thiết, nhưng Trần Phàm biết không hoàn toàn như vậy. Trong ba năm ấy có rất nhiều chuyện nhỏ tới mức nếu không cố nhớ lại thì chính hắn cũng quên mất: như mùa hè năm đầu tiên hắn ngất xỉu vì kiệt sức khi chuyển vật liệu, chỉ có Vương Lão thuận tay đặt cạnh hắn một bầu nước rồi bỏ đi không nói lời nào; như mùa đông năm thứ hai, sau đêm tuyết lớn, sáng hôm sau một lò than xuất hiện trong phòng tạp dịch mà không ai nhận công, nhưng tất cả đều biết lò than ấy đến từ đâu; hay những lần hắn đứng rất lâu trước các phiến đá trận văn, Vương Lão nhìn hắn rất lâu với ánh mắt giống như đang suy nghĩ điều gì đó nhưng cuối cùng vẫn không hỏi. Ba năm tích lũy dần dần, cho tới khi chiếc ghế trống suốt mười hai ngày, Trần Phàm mới phát hiện mình nhớ rõ hơn tưởng tượng.

Trong khoảng thời gian ấy, người được cử tới thay thế là một quản sự trung niên tên Lưu Chính làm việc rất nhanh, thậm chí ở lại muộn hơn phần lớn mọi người. Nếu chỉ nhìn vào hiệu suất thì không ai có thể chê trách, nhưng càng làm việc cùng người này, Trần Phàm càng nhận ra giá trị của Vương Lão. Lưu Chính luôn phải hỏi vật liệu đặt đâu, sổ sách ở đâu, danh sách nào đối chiếu rồi hay chưa; mỗi chuyện đều cần xác nhận, mỗi chuyện đều phải tìm kiếm, trong khi trước đây Vương Lão gần như không cần. Ông nhớ hết, từ từng kho hàng, từng loại vật liệu, từng đợt nhập xuất cho đến những chuyện nhỏ nhặt chẳng ai buồn ghi lại. Trước kia mọi người cảm thấy đó là điều hiển nhiên, hiện tại mới phát hiện không hề hiển nhiên chút nào; con người luôn chỉ tới khi mất đi thứ gì đó mới biết giá trị của nó. Trần Phàm từng nghĩ rất nhiều về câu nói ấy bởi hắn chính là loại người luôn sống cùng những thứ bị người khác vứt bỏ như mảnh trận bài, ghi chép hỏng, bản khắc lỗi nằm trong thùng rác; người khác nhìn chúng như phế liệu, hắn lại nhìn thấy tri thức. Có lẽ giá trị của con người cũng tương tự, chỉ khác ở chỗ người ta thường nhận ra quá muộn.

Ngày thứ mười ba, buổi sáng, gió lạnh vẫn thổi qua hành lang đá, Trần Phàm mang theo thùng nước bước vào đại sảnh như mọi ngày và dừng lại khi ánh mắt lướt qua cửa sổ. Chiếc ghế không còn trống nữa, Vương Lão đã trở lại. Trong khoảnh khắc ấy, ngay cả Trần Phàm cũng không nhận ra mình đã thở nhẹ ra một hơi. Ông già gầy đi rất nhiều, so với nửa tháng trước như già thêm vài tuổi, gò má hõm xuống, làn da nhăn nheo, hai bàn tay lộ rõ gân xanh, nhưng ánh mắt vẫn bình tĩnh, ổn định như một mặt hồ đã trải qua vô số mùa đông. Trên bàn vẫn là xấp giấy ghi chép quen thuộc, bên cạnh là chiếc tẩu thuốc cũ, ngay cả tư thế ngồi cũng không khác trước; nếu không nhìn kỹ, thậm chí sẽ tưởng rằng mười hai ngày vừa qua chưa từng xảy ra. Không ít người trong đại sảnh phát hiện ra ông, một vài tạp dịch trẻ lộ vẻ ngạc nhiên, có người định mở miệng hỏi thăm nhưng nhìn thấy vẻ mặt bình thản của Vương Lão thì lại thôi. Ông không giải thích, không kể bệnh tình, không than phiền, chỉ đơn giản ngồi xuống mở tập sổ sách ra làm việc giống như một người vừa nghỉ một buổi trưa rồi quay lại. Trần Phàm nhìn cảnh ấy một lát rồi tiếp tục xách nước đi qua, không hỏi thăm, không chào hỏi, cũng không biểu lộ điều gì đặc biệt bởi hắn biết Vương Lão sẽ không thích điều đó. Có những người già rất thích được quan tâm, nhưng cũng có những người coi việc bị thương hại là điều khó chịu nhất, và Vương Lão thuộc loại thứ hai. Điều tốt nhất hắn có thể làm là coi mọi chuyện như bình thường. Chỉ là hôm ấy, chính Trần Phàm cũng không nhận ra mình làm việc cẩn thận hơn mọi khi: hắn lau sạch bậu cửa sổ, phủi bụi trên chiếc ghế cũ, thậm chí sửa lại một chân bàn hơi lệch mà trước đây chưa từng để ý. Tất cả đều là những việc rất nhỏ, nhỏ tới mức không ai chú ý, có lẽ ngay cả bản thân hắn cũng không ý thức được, nhưng sâu trong lòng, hắn biết mình đang làm gì. Nhìn thấy ông già ngồi ở đó, mọi thứ dường như trở lại đúng vị trí vốn có, và điều đó khiến người ta an tâm.

Buổi sáng trôi qua trong yên tĩnh, buổi chiều cũng vậy, mọi người dường như đã đồng thuận bỏ qua chuyện bệnh tình, nhưng Trần Phàm vẫn chú ý được những thay đổi rất nhỏ. Ông già ho nhiều hơn trước, động tác chậm hơn, có vài lần đang xem sổ sách phải dừng lại nghỉ, có lúc cầm chén trà mà bàn tay hơi run. Những người khác có thể không nhìn ra, nhưng Trần Phàm nhìn thấy bởi hắn đã quan sát ông suốt ba năm. Những thay đổi ấy khiến hắn hiểu một sự thật đơn giản: Vương Lão đã trở lại, nhưng bệnh tật không thật sự rời đi, nó vẫn ở đó, tạm thời lùi xuống phía sau mà thôi. Tuổi già cũng vậy, nó không biến mất, nó chỉ chờ đợi, tiếp tục mài mòn con người từng chút một cho đến khi không còn gì để mài nữa. Khi mặt trời bắt đầu nghiêng về phía tây, Trận Pháp Đường dần vắng người, đúng lúc ấy, hắn nghe thấy một âm thanh rất nhỏ: tiếng giấy được đặt xuống mặt bàn. Trần Phàm không ngẩng đầu ngay, nhưng hắn biết cuộc trò chuyện mà cả hai người đều chưa từng chủ động bắt đầu trong suốt ba năm qua sắp đến rồi. Tiếng giấy chạm xuống mặt bàn rất nhẹ, nhẹ tới mức nếu không phải lúc này quá yên tĩnh, có lẽ hắn đã không để ý. Chiếc chổi trong tay Trần Phàm vẫn tiếp tục chuyển động trên nền đá, hắn không ngẩng đầu nhưng cũng không thật sự tập trung vào việc quét dọn nữa. Từ phía cửa sổ, ánh sáng cuối ngày đang dần yếu đi, gió mùa đông lùa qua khe cửa mang theo cái lạnh khô khốc đặc trưng. Một lúc khá lâu không ai nói gì, Vương Lão nhìn ra ngoài, Trần Phàm quét dọn; khung cảnh ấy giống vô số buổi chiều trong ba năm qua, nhưng cả hai đều biết hôm nay không hoàn toàn giống. Sau cùng, Vương Lão mở miệng trước: "Mày đang ở tầng mấy rồi?"

Tiếng chổi dừng lại, không phải vì kinh ngạc, mà bởi câu hỏi ấy đã phá vỡ một loại cân bằng kéo dài suốt ba năm qua, khi cả hai đều biết có những chuyện tồn tại giữa họ nhưng không ai chủ động nói ra. Bây giờ, cuối cùng cũng có người lên tiếng. Trần Phàm ngẩng đầu nhìn ông già: "Tầng bốn." Vương Lão gật đầu, không kinh ngạc, không nghi ngờ, cũng không hỏi bằng cách nào, giống như câu trả lời ấy hoàn toàn phù hợp với những gì ông đã dự đoán từ trước. Điều đó khiến Trần Phàm bất giác im lặng, bởi phản ứng ấy còn khiến hắn ngạc nhiên hơn bất kỳ lời chất vấn nào. Nếu là người khác, phản ứng đầu tiên chắc chắn sẽ là không tin một thiếu niên có tư chất ngũ linh căn tạp loạn, không công pháp, không sư phụ, không đan dược lại có thể đạt tới Luyện Khí tầng bốn trong hơn ba năm. Nhưng Vương Lão dường như coi đó chỉ là kết quả tự nhiên của một quá trình kéo dài suốt ba năm. "Bao lâu?" ông hỏi tiếp. "Hơn ba năm." "Lúc bắt đầu là tầng một?" "Đúng." Vương Lão khẽ gật đầu rồi nhìn ra ngoài cửa sổ lần nữa: "Mau hơn tao nghĩ." Trần Phàm không đáp, một lúc sau hắn mới hỏi câu đầu tiên mình chủ động đặt ra: "Ông biết từ khi nào?" Vương Lão bật cười khẽ, tiếng cười khàn và mệt mỏi: "Không nhớ. Chắc khoảng năm đầu tiên, lúc mày bắt đầu nhặt những mảnh trận bài."

Trần Phàm hơi ngẩn người, Vương Lão tiếp tục: "Người khác không để ý, nhưng tao ngồi ở đây mỗi ngày, nhìn thấy một đứa nhỏ mới mười ba tuổi ngày nào cũng lục thùng rác phía sau nhà kho. Một lần hai lần thì là tò mò, một tháng hai tháng thì thành thói quen, một năm vẫn tiếp tục làm vậy thì không còn là tò mò nữa. Mày nghĩ người khác đều ngu sao?" Trần Phàm không trả lời, bởi hắn biết Vương Lão chỉ đang kể lại một sự thật. "Ban đầu tao tưởng mày muốn bán phế liệu, về sau mới biết không phải, những thứ có giá trị thật mày chẳng lấy, thứ mày lấy toàn là mảnh trận bài hỏng. Tao từng thử xem một lần, không hiểu gì cả, lúc ấy mới biết thứ mày nhìn không giống thứ người khác nhìn." Trong đại sảnh dần tối hơn, ánh sáng bên ngoài đã chuyển sang màu vàng sẫm. Trần Phàm đứng yên, bất giác nhớ tới ngày đầu tiên nhặt được mảnh trận bài lệch lạc năm mười ba tuổi; ngày ấy hắn chỉ đơn giản muốn biết vì sao một đường linh tuyến bị khắc sai vẫn vận hành được, không ngờ rằng từ khoảnh khắc ấy, con đường của hắn đã rẽ sang một hướng hoàn toàn khác. "Mấy năm nay..." Vương Lão đột nhiên lên tiếng, "Mày học được nhiều không?" Trần Phàm suy nghĩ một lát: "Không biết, ta không biết tiêu chuẩn của người khác là gì." Vương Lão bật cười, lần này tiếng cười rõ hơn một chút: "Đúng, người như mày làm gì có tiêu chuẩn. Nói thật, có đôi lúc tao cũng tò mò, tò mò cái đầu của mày đang nghĩ gì." Trần Phàm nhìn theo ánh mắt của ông già tới những phiến đá trận văn mà hắn đã lau, nhìn và nghiên cứu suốt ba năm qua. "Mày còn nhớ phiến đá thứ bảy không?" Vương Lão hỏi. Trần Phàm hơi khựng lại, đó là đường linh tuyến bị đứt đầu tiên khiến hắn bắt đầu suy nghĩ về việc sửa chữa trận pháp. "Mấy tháng trước, lúc mày lau phiến đá đó, mày đứng lâu hơn bình thường. Mày nhìn ra cách nối nó rồi đúng không?" Lần này hắn thực sự bất ngờ vì Vương Lão đã chú ý tới chuyện ấy, chỉ đứng nhìn chưa tới một phút mà ông già vẫn nhớ. Sau vài nhịp thở, Trần Phàm gật đầu: "Đúng."

Vương Lão không hỏi cách nối, cũng không kiểm chứng, chỉ gật đầu như thể đã xác nhận điều gì đó trong lòng rồi thở dài một tiếng rất nhẹ, nhưng không hiểu vì sao lại khiến người nghe cảm nhận rõ sự già nua bên trong. "Trần Phàm." Đây là lần hiếm hoi ông gọi thẳng tên hắn: "Mày biết điều đáng sợ nhất ở mày là gì không? Không phải thiên phú, không phải trận pháp, cũng không phải tốc độ tu luyện. Nếu chỉ là thiên tài thì tao từng gặp rồi, Hàn Thị Trang cũng từng có người mười sáu tuổi tầng sáu, mười bảy tuổi tầng bảy, được trưởng lão tranh nhau nhận làm đệ tử. Những người đó đều rất lợi hại, nhưng bọn họ đều đi trên con đường có sẵn, chỉ là đi nhanh hơn người khác. Còn mày... mày đang tự mở đường." Trong khoảnh khắc ấy, đại sảnh hoàn toàn yên tĩnh, ngay cả tiếng gió cũng dường như xa hơn. Trần Phàm hiểu ý Vương Lão; người đi trên đường có sẵn rất dễ đánh giá, dự đoán và thấu hiểu, còn người tự mở đường thì không. Ngay cả hắn cũng không biết cuối cùng con đường này dẫn tới đâu. "Mấy năm nay, tao nghĩ rất nhiều, rốt cuộc nên ngăn mày lại hay không. Đừng nhìn tao như vậy, ít nhất tao cũng là quản sự, nếu thật muốn điều tra một đứa tạp dịch, không khó. Nhưng cuối cùng tao không làm, tao muốn xem thử, xem một đứa nhỏ nhặt rác trong Trận Pháp Đường có thể đi xa tới đâu. Hiện tại xem ra, mày đi còn xa hơn tưởng tượng của tao."

Bên ngoài cửa sổ, mặt trời đã gần lặn hẳn, những tia sáng cuối cùng phủ lên mái ngói xa xa, giọng nói của Vương Lão trở nên trầm hơn: "Nhưng cũng chính vì vậy, mày phải cẩn thận hơn. Tao không biết con đường mày đi là đúng hay sai, không biết cuối cùng sẽ dẫn tới đâu, về trận pháp, tao không đủ hiểu để đánh giá. Nhưng tao biết một chuyện, con đường này không có người đi trước, cho nên chỉ có bản thân mày mới biết khi nào nên dừng, khi nào nên tiếp tục... Và khi nào nên biến mất." Trần Phàm không trả lời ngay bởi hắn hiểu rất rõ, đó không phải lời đe dọa hay cảnh báo vô căn cứ, mà là kinh nghiệm của một người đã sống đủ lâu để hiểu thế giới này vận hành như thế nào. Một tạp dịch tầng bốn có thể là may mắn, tầng năm có thể là kỳ ngộ, nhưng nếu một ngày hắn vượt quá giới hạn mà người khác có thể chấp nhận, thứ chờ đợi hắn sẽ không còn là tò mò nữa mà là điều tra, là nghi ngờ và nguy hiểm. Trong bóng chiều dần tắt, Trần Phàm khẽ gật đầu: "Ta hiểu." Vương Lão nhìn hắn một lát rồi cầm lại tập giấy trên bàn, mở sổ sách ra như thể cuộc trò chuyện vừa rồi chưa từng xảy ra: "Hiểu là tốt. Đi quét tiếp đi." Trần Phàm cầm lại cây chổi, tiếp tục công việc của mình nhưng trong lòng biết rõ sau hôm nay, có một chuyện đã thay đổi. Không phải tu vi, không phải trận pháp, mà là tương lai. Lần đầu tiên, hắn bắt đầu nghiêm túc suy nghĩ về một vấn đề mà trước giờ luôn bị bỏ qua: một ngày nào đó, hắn sẽ phải rời khỏi Hàn Thị Trang. Không phải hôm nay, không phải năm nay, nhưng chắc chắn sẽ có ngày đó, và từ khoảnh khắc Vương Lão nói ra câu "biết khi nào nên biến mất", việc ấy không còn là một khả năng mơ hồ nữa mà đã trở thành một bài toán thực sự—mà Trần Phàm, từ trước đến nay, luôn thích giải quyết từng bài toán một.