Mùi máu của Lê Thảo vẫn còn lẫn trong mùi giấy cũ và cháo nguội khi trời chuyển hẳn sang chiều xám. Tấm khăn sạch phủ lên người cô đã được kéo cao hơn, che quá cằm, nhưng không ai trong thư viện thật sự thôi nhìn về góc đó. Không phải vì họ muốn nhìn xác. Họ nhìn vào khoảng trống cô để lại: chiếc bếp cồn đặt lệch khỏi chỗ thường ngày, cái chậu nhựa còn ngâm nửa chiếc khăn trẻ con, và mép chăn mỏng chưa kịp gấp hết vẫn rủ xuống nền gạch. Những thứ ấy nhỏ và bình thường đến đau đớn. Chúng giữ nguyên hình dạng của một nhịp sống vừa bị chặt đứt, trong khi bên ngoài trường, những cái bóng vẫn đứng như thể không cần vội.

Lâm Khải đứng ở hành lang giữa tầng một, một tay đặt lên lan can nhìn xuống sân trước. Ánh sáng xám lạnh phủ lên toàn khu trường, làm sân xi măng lỗ chỗ những mảnh đen cắm xuống nhìn như một tấm da bị ghim kim. Mạng rỉ sẫm nối các mảnh với nhau đã dày hơn từ sáng, chạy thành những đường mảnh ngoằn ngoèo về phía cổng, góc tường đông và nhà bảo vệ đổ. Từ trên cao nhìn xuống, đám dị biến không còn là ba cụm lỏng như lúc đầu. Chúng đã thành ba lớp rõ hơn: lớp gần cổng giữ sát hàng rào, lớp thứ hai tản lùi ra mặt đường như chặn phản công, và một vài cái bóng đứng xa hơn ở các góc chết khu phố, gần như không động đậy. Chúng giống đinh ghim đánh dấu những điểm mà người trong trường buộc phải nhìn.

An Nhiên bước tới cạnh anh, mang theo mùi cồn sát trùng và mùi vải ẩm của một người vừa lau máu khỏi tay mà không lau sạch được hoàn toàn ký ức về nó. Cô không hỏi anh đang nghĩ gì. Chỉ nhìn theo hướng sân, nơi một con dị biến cao lưng gù vừa xoay đầu sang trái, gần như cùng lúc với hai cái bóng ở góc tường đông dịch vào nửa bước. “Chúng đổi theo hàng,” cô nói. “Không còn là đứng chờ nữa.”

Khải gật rất khẽ. “Ừ.”

“Ba hướng.”

Anh nghe câu đó và nhìn kỹ hơn. Cổng chính. Tường đông. Sân sau qua khu bếp. Mỗi hướng đều có bóng giữ, nhưng kiểu giữ khác nhau. Phía cổng là lớp dày và thẳng nhất, như một mũi ép trực diện. Góc tường đông thưa hơn nhưng tản dài, đủ để chặn người men tường. Còn phía sân sau thì không đông bằng, song có những chuyển động thấp sát nền, như thứ gì đó không đi bằng chân đang luồn giữa các mảnh đen cắm trên xi măng. Một vòng vây tách lớp không phải để đẹp. Nó để buộc người trong trường phải chọn sai hướng trước.

Mùi cháo lại dậy lên, nhưng lần này không còn bàn tay của Thảo. Bác sĩ Hà đang lúi húi bên bếp cồn trong thư viện, động tác vụng hơn hẳn. Ông không quen chia cháo cho trẻ con, càng không quen cột lại tóc cho một đứa bé đang khóc mà không quấy thêm. Bảo ngồi bên cạnh giữ cái nồi nhôm, mắt đỏ hoe nhưng cố không nấc thành tiếng. Linh im hơn từ lúc chiều, chỉ cầm chiếc thìa gỗ khuấy bát cháo của mình đến nguội mà không ăn. Đó là chi tiết ấm hiếm hoi còn sót trong một buổi chiều đang bị kéo căng: một ông già tay run vì thiếu ngủ vẫn cố đun cháo, một đứa trẻ lớn hơn một chút chìa khăn cho đứa nhỏ hơn, một góc thư viện có mùi xà phòng mềm từ chiếc chăn cũ của người vừa chết. Thế giới này chưa tan hẳn thành một cỗ máy giết nhau chỉ vì những thứ nhỏ bé ấy còn tồn tại.

Hoàng Nam đi từ phía cầu thang lên, búa khoác trên vai. Áo anh dính bụi vôi và một mảng dịch sẫm đã khô ở tay áo phải. Anh dừng trước Khải, không nhìn ra sân ngay mà nhìn thẳng vào anh. “Phía sau có tiếng bò trong rãnh nước.” Giọng anh thấp và ngắn. “Không to. Nhưng không phải chuột.”

Khải quay lại. “Rãnh nào?”

“Rãnh sát bếp, chạy dọc chân tường qua nhà kho. Em nện thử một chỗ, nền rung trả lại.”

An Nhiên chửi rất nhỏ trong cổ họng. Khải không nói gì thêm, chỉ ra hiệu cho cả hai đi theo mình xuống khu bếp sau. Dọc hành lang, người gác các lớp đều đứng lệch sang mép tường, chừa giữa lối đủ để khi phải chạy hay kéo trẻ con, họ không vướng nhau. Cách chừa lối ấy là dấu của nhiều tuần sinh tồn đã đóng thành phản xạ. Nhưng hôm nay, ngay cả phản xạ tốt nhất cũng mang một vẻ kiệt sức: ai cũng làm đúng phần mình, chỉ không còn nhiều gì bên trong để đỡ cho phần đúng ấy.

Khu bếp tối hơn do bạt che ngoài cửa chỉ chừa một khe mỏng. Mùi cồn nguội, mùi inox ẩm và mùi rác thực phẩm cũ quấn lại thành một lớp chua đắng. Dưới chân tường nơi Nam chỉ, lớp nước bẩn đọng trong rãnh thoát đang rung thành những vòng tròn nhỏ dù không có ai chạm. Khải cúi xuống. Trong làn nước xám, một sợi đen mảnh vừa lướt qua, nhanh như một con đỉa luồn dưới bùn. Rồi mất.

“Không phải một cái,” anh nói.

Hoàng Nam siết chuôi búa. “Em biết.”

Tiếng động đầu tiên tới gần như ngay sau đó.

Không phải từ rãnh.

Từ cổng trước.

Một tiếng kim loại bị kéo căng vang lên khắp tầng trệt, làm bát đũa trong thư viện khẽ nhảy trên mặt bàn gỗ. Không ai cần ra nhìn cũng biết cánh cổng sắt ngoài kia vừa bị thử lực. Chưa phải cú phá thật. Chỉ là một cú kéo để nghe nó đáp lại thế nào. Khải lao ngược ra hành lang, Nam và An Nhiên theo sau. Khi họ tới cửa sổ lớp học nhìn ra sân, lớp dị biến gần cổng đã thay đổi vị trí. Ba con lớn nhất đứng thành hình nhọn đầu chĩa vào cánh cổng, lưng thấp xuống, hai tay dài chống nửa chừng như chuẩn bị dồn toàn thân vào một cú thúc.

“Chúng vào hướng trước,” An Nhiên nói.

Khải lắc đầu ngay. “Không. Chúng cho mình nghĩ vậy.”

Tiếng kéo cổng thứ hai đến, mạnh hơn. Song cùng lúc, từ phía tường đông, một tràng kính nứt liên tiếp bật lên dọc dãy lớp cũ tầng một. Không phải kính vỡ do va đập lớn. Là những đường nứt nhỏ nở dần cùng lúc trên ba ô cửa, như thể những mảnh đen cắm ngoài chân tường vừa được kéo căng bằng cùng một nhịp. Người canh phía đó la lên. Nam chửi bật thành tiếng rồi chạy xộc qua hành lang. An Nhiên bám theo. Khải đứng khựng đúng một nhịp. Cổng là mũi ép. Tường đông là lớp cắt. Vậy còn hướng thứ ba?

Câu trả lời đến bằng một tiếng trẻ con hét trong thư viện.

Anh quay phắt lại. Từ mép dưới kệ sách gần xác Thảo, một vệt đen mảnh như bún đã chui ra khỏi khe nền, đang quấn lấy chân ghế nhựa rồi nhích về phía chỗ đám nhỏ tụ lại. Nó không cần nhanh. Chỉ cần xuất hiện đúng lúc người lớn bị kéo khỏi chỗ. Bảo lùi lại ôm lấy Tí. Linh giật đèn pin chiếu xuống, ánh sáng trắng làm vệt đen co rụt một nhịp nhưng không lùi.

Khải nhào vào, dùng gậy sắt ép ngang xuống. Vệt đen dưới đầu gậy xoắn lại như một bó dây ướt. Từ chỗ nền gạch sát chân kệ, thêm hai sợi nữa bật lên, một quất về phía cổ chân anh, một luồn dưới mép chăn của đứa nhỏ đang ngủ. Bác sĩ Hà đạp ghế chặn đường luồn thứ hai, dùng nắp nồi nhôm úp phập xuống ngay trên khe nền. Cái nắp rung lên bần bật, như thể bên dưới không chỉ có một thứ.

“Ba hướng,” Khải nói, gần như nói với chính mình.

Bên ngoài cổng, tiếng kim loại bị kéo đến lần thứ ba. Nhưng lần này, cánh cổng không bung. Thay vào đó, lớp dị biến trước cổng dàn ra hai bên, mở lối cho ba bóng khác từ phía sau tiến lên. Chúng nhỏ hơn, nhanh hơn, thân thấp sát đất. Một cái lao chéo sang trái, một cái giữ chính giữa, cái còn lại lùi hẳn ra sau cột cờ như chờ tín hiệu. Ở mép tường đông, lớp thứ hai đã dịch vào sát thêm một khoảng, buộc người canh phải lùi. Còn trong lòng trường, ngay dưới thư viện, những vệt đen trong nền gạch bắt đầu trồi lên như rễ cây bị đun sôi.

Khải hiểu ra cấu trúc ấy gần như trong cùng khoảnh khắc mà nó thành hình rõ rệt. Ba hướng. Ba lớp. Ba đợt.

Đợt đầu là kéo mắt và tay người sống về cổng bằng cú thử lực lớn nhất.

Đợt hai là cắt bên hông bằng tường đông, ép người chia lực.

Đợt ba mới là luồn vào phần mềm nhất bên trong, nơi có trẻ con, người bị thương và những cái xác chưa kịp đem đi.

“Nam!” anh quát lớn đến mức cổ họng rát. “Bỏ cửa đông một nửa người. Quay lại thư viện!”

Tiếng anh dội trong hành lang. Hoàng Nam không hỏi. Anh chỉ gầm đáp một tiếng rồi kéo người ở cuối dãy quay về. Chính sự không chần chừ ấy cứu được một khoảng nhỏ. Vì khi Nam vừa lao tới cửa thư viện, mép nền sát kệ trong đã đội lên thêm một vệt dài, và lần này không phải sợi mảnh nữa mà là một cuộn đen lớn bằng cổ tay người lớn, trồi lên từ đường nứt cũ giữa hai viên gạch.

Anh bổ búa xuống.

Cuộn đen bị chém đứt nửa thân, dịch sẫm bắn lên chân ghế và mép chăn. Mùi tanh lạnh bốc ra ngay lập tức. Nhưng ở cửa trước thư viện, ba bóng thấp từ cổng đã đồng loạt lao qua khoảng sân bị ghim đen bằng những bước nhảy ngắn kỳ dị, lợi dụng chính những vệt nối trên mặt sân như đường dẫn. Chúng không nhắm thẳng người canh. Chúng chĩa về hành lang dẫn vào chỗ trẻ con.

An Nhiên đạp tung một bàn học gỗ ra chắn ngang lối. Một con đập vào cạnh bàn, thân nó vặn đi như không có xương cứng hẳn. Nó ngã nhưng không dừng, hai tay dài ngoằng bám lấy chân bàn kéo xệch sang bên. Con thứ hai nhảy chéo qua lớp bụi đen, lách mép tường định chui theo khe cửa lớp. Khải ném thẳng chiếc ghế nhựa vào đầu nó. Ghế vỡ một chân, nhưng cú va đủ làm nó lệch quỹ đạo. Nam tới đúng lúc, búa quét ngang từ hông, đầu búa nghiền nát nửa mặt nó lên khung cửa.

Cổng lại rung.

Tường đông lại nứt.

Trong thư viện, chiếc nắp nồi bị đè trên khe nền bật lên một góc. Bên dưới, hai sợi đen xoắn vào nhau như dây thừng nhỏ cố đội ra. Bác sĩ Hà nện cả chân ghế lên, mặt ông tái đi vì gắng sức nhưng động tác không hề chậm. “Khải!” ông gọi. “Nếu để chúng vào giữa phòng—”

“Đưa trẻ lên tầng hai,” Khải đáp ngay. “Không qua hành lang chính. Đi cầu thang sau!”

Bảo nghe lệnh trước cả khi người lớn lặp lại. Thằng bé ôm Tí, lảo đảo đứng lên. Linh kéo tay đứa bé nhỏ hơn nữa. Chi tiết ấy làm Khải nghẹn một nhịp rất ngắn giữa cơn hỗn loạn: đám trẻ đã không còn là những đứa chỉ biết đợi người lớn kéo chạy. Chúng bắt đầu tự hiểu phải bám nhau mà đi. Đó vừa là phần ấm còn sót vừa là dấu hiệu tàn nhẫn rằng tuổi thơ của chúng đã bị lấy mất quá nhiều.

Trần Duy xuất hiện ở đầu cầu thang đúng lúc dòng người nhỏ bắt đầu chuyển. Hắn không lao vào đánh như Nam, cũng không cúi xuống chèn nền như Bác sĩ Hà. Hắn đứng lệch một bên, mắt quét rất nhanh qua cổng, tường đông, hành lang thư viện rồi dừng lại ở mặt sân như đang đọc một sơ đồ vô hình. “Chúng chia sóng,” hắn nói. “Một mũi kéo, một mũi khóa, một mũi lấy bên trong.”

“Còn đứng đó phân tích?” Nam gầm lên.

“Muốn chặn thì phải biết nó vận hành thế nào.” Duy đáp, và điều kinh tởm là hắn lại đúng. Không đúng về đạo đức, không đúng về cách làm người, nhưng đúng ở việc hiện tượng ngoài kia không còn là một đàn lao mù. Nó đang thử mô hình chiến thuật rất sơ cấp mà đủ để giết cả một nơi trú nếu người trong đó vẫn phản ứng như trước.

Khải lao ra cửa sổ lớp học, ngó qua khe bạt nhìn lên cao theo một linh cảm khó chịu vừa nổi. Và chính lúc ấy, anh thấy nó.

Trên mái nhà ba tầng của tòa chung cư bỏ hoang cách trường hai dãy phố, giữa nền trời xám nén thấp, có một bóng đen lớn hơn hẳn các dị biến dưới đất. Nó không di chuyển. Chỉ đứng ở mép sân thượng, thân cao và dài đến mức khó biết bắt đầu từ đâu, kết thúc ở đâu trong màu trời chì. Khoảng cách xa làm mọi đường nét nhòe đi, nhưng cái cách nó đứng đủ tĩnh giữa một trận vây nhiều lớp khiến toàn thân Khải lạnh xuống. Nó không tham chiến. Nó nhìn.

“Khải?” An Nhiên gọi từ phía sau, rồi thấy mặt anh đổi khác nên bước tới sát. “Gì?”

Anh không trả lời ngay. Vì nếu nói ra quá sớm trong lúc này, câu đó sẽ cắt vỡ nhịp người trong trường nhanh hơn cả cú phá cổng. Anh chỉ giơ tay chỉ về hướng mái nhà. An Nhiên nheo mắt nhìn theo. Mất hai giây, rồi vai cô cứng lại.

“Nó ở đó từ bao giờ?”

“Không biết.”

Bóng đen trên cao không hề động khi một con dị biến dưới sân bị Nam đập vỡ đầu, khi cổng chính rung bần bật, hay khi một cuộn đen trong thư viện bị Bác sĩ Hà nện bẹp. Chính sự bất động đó mới đáng sợ. Nó làm toàn bộ trận vây dưới kia biến thành thứ giống một cuộc quan sát hơn là tấn công đơn thuần. Một thực thể đứng ngoài vòng giao tranh, đủ xa để không dính bẩn, đủ gần để thấy hết đường đi của mọi lựa chọn.

Khải buộc mình quay lại ngay. Thứ trên mái nhà chưa lao xuống. Vậy mối nguy cấp bách vẫn ở trong phạm vi tay người. Anh chạy tới cầu thang sau, đỡ Tí khỏi tay Bảo để đẩy lũ trẻ lên nhanh hơn. Linh đi đầu, tay vẫn cầm đèn pin run sáng lên từng bậc xi măng ẩm. Đứa bé nhỏ nhất vấp ở bậc thứ ba, Bảo giữ lại kịp. Một chi tiết nhỏ đến vô nghĩa giữa trận vây, nhưng chính những cái giữ tay như thế làm người ta chưa hóa hẳn thành súc vật.

Dưới tầng một, đợt thứ hai của vòng siết ập rõ hơn.

Tường đông vỡ kính ở ô thứ tư. Không phải một tiếng choang lớn mà là cả mảng kính rạn đến mức tự đổ sụp xuống nền trong tiếng lạo xạo liên tiếp. Từ khe hở ấy, hai bóng dị biến mảnh hơn người thường lách qua, thân cọ mạnh vào khung cửa đến bật lên tiếng rít. Người canh phía đó lùi đúng một bước, rồi bị một con quét trúng vai ngã vào bàn học. Nam bỏ thư viện lao ngang sang như một cú nện sống. Búa của anh đập vào lưng con thứ nhất, làm cột sống nó gãy gập ra trước một góc không người nào chịu nổi. Con thứ hai chớp thời cơ định lách tiếp vào sâu, nhưng An Nhiên đã ở đó, dùng cán chổi đâm thẳng vào mắt còn nguyên của nó rồi đạp cả thân nó bật ngược ra bậu cửa vỡ.

“Đừng để chúng kéo người rời khỏi tâm!” Khải quát.

Tâm ở đây không phải giữa nhà. Là đám trẻ. Là những người không đánh được. Là cái còn khiến việc giữ trường có nghĩa. Nếu đánh theo hướng bị chúng dắt, cả căn cứ sẽ tự rách ra thành từng mảnh.

Tiếng gào của dị biến, tiếng kính vỡ, tiếng búa chạm thịt cứng, tiếng nền gạch bị đội lên, mọi âm thanh va nhau trong hành lang chật thành một lớp ồn dày đến mức lỗ tai ù đi. Nhưng giữa tất cả, Khải vẫn nghe rất rõ tiếng chân không tham chiến trên mái nhà xa kia — hay có thể chỉ là anh tưởng tượng ra một nhịp hiện diện của nó. Cảm giác ấy khiến vùng sau gáy anh râm ran như có kim châm.

Bóng lớn trên cao vẫn đứng yên.

Dưới đất, ba lớp vây tiếp tục vận hành.

Lớp ép trước cổng không phá bằng mọi giá; chúng giữ cho người trong trường không dám tràn ra.

Lớp cắt bên hông tường đông buộc lực lượng phòng ngự phải xé đôi.

Lớp luồn bên trong lợi dụng nền, rãnh, khe gạch, cửa kho, ô thông gió để thò vào nơi yếu nhất.

Một trận vây đủ thô để thấy sơ đồ. Đủ tinh để giết người.

Khi mặt trời chìm hẳn sau lớp mây mà không ai thấy một vệt hoàng hôn nào, đợt tấn công đầu tiên trong buổi chiều đó chậm lại. Không phải kết thúc. Chỉ chậm, như lấy hơi trước vòng sau. Hành lang tầng một đầy kính vụn, dịch sẫm, gỗ gãy và mùi tanh lạnh. Một người gác bị rách vai, một người khác trật cổ tay khi chèn cửa. Đám trẻ đã được dồn lên lớp học tầng hai, ngồi sát nhau dưới bảng đen cũ, nơi Linh đang cầm đèn pin soi cho Bảo buộc lại khăn cho Tí. Bên dưới, xác Lê Thảo vẫn nằm trong góc thư viện như một chiếc neo đau đớn kéo mọi câu cãi sắp tới về đúng bản chất của chúng.

Khải lại nhìn qua khe cửa sổ về phía mái nhà xa.

Bóng lớn vẫn còn đó.

Không lao xuống. Không ra dấu rõ ràng. Chỉ đứng bên mép cao, như một người xem đang nhìn toàn bộ bàn cờ phía dưới tự đổi thế.

Khải chớp mắt đúng một lần. Khi anh mở mắt lại, bóng ấy đã lùi nửa bước vào màn trời xám, gần như hòa mất nửa thân vào nền mây.

Và trong khoảnh khắc đó, anh hiểu điều lạnh nhất không phải là nó mạnh đến đâu.

Mà là nó không cần tự tay làm mọi thứ.