Dọc hành lang tầng một khi trời rơi hẳn vào buổi tối không trăng. Đèn pin được dựng ở ba góc, ánh sáng trắng mỏng quét qua tường vôi bong, qua mặt bàn gãy chân, qua những vệt đen vừa bị nện bẹp còn loang trên nền gạch. Sau đợt siết buổi chiều, khu trường không yên trở lại; nó chỉ rơi vào một nhịp nghỉ ngắn, giống khoảng người ta kéo hơi giữa hai cơn đau. Bọn trẻ đã được dồn hết lên tầng hai, sát vào hai lớp học trong cùng. Từ dưới này vẫn nghe tiếng một đứa bé nấc khan, tiếng Bảo dỗ không thành lời, và tiếng Linh kéo ghế gỗ chèn ngang cửa lớp bằng cái sức nhỏ đến tội.

Lâm Khải đứng ở cuối hành lang gần cầu thang, lưng dựa tường, mắt nhìn qua khe bạt che cửa sổ. Ngoài sân trước, những mảnh đen cắm dày trên nền xi măng bắt ánh đèn pin phản thành những chấm tối bóng, như vô số con mắt nhỏ bị đập lún xuống đất mà vẫn chưa chịu nhắm. Đám dị biến ngoài cổng không còn dồn như chiều, nhưng cũng không rút. Chúng đổi từ tư thế xộc vào sang thế canh, thưa hơn ở mặt trước, dày hơn ở góc tường đông và đường ra nhà bếp, như thể sau khi thử đủ ba lớp, chúng đã biết căn cứ này sẽ nát theo cách nào nếu bị ép tiếp.

An Nhiên bước tới từ phía thư viện, mang theo mùi mồ hôi khô và khói cồn bám trên cổ áo. Cô vừa kiểm lại bọn trẻ xong, tay còn dính một vệt phấn trắng do kéo chiếc bảng nhỏ chặn cửa lớp. Cô không nói ngay. Chỉ đứng cạnh anh, cùng nhìn ra khoảng sân im quá mức. Cái im sau đợt tấn công đầu tiên không làm người ta nhẹ đi; nó giống một câu chưa nói hết, treo đúng ở cổ họng, càng để lâu càng đau.

“Phía đông có bốn con đổi chỗ từ nãy đến giờ,” cô nói rất khẽ. “Phía cổng thì thưa bớt. Em không biết là chúng chuẩn bị rút hay đang nhường cho thứ khác.”

Khải vẫn nhìn ra ngoài. “Không phải rút.”

An Nhiên quay đầu nhìn anh. “Anh thấy gì?”

Anh không trả lời ngay. Mắt anh không còn dừng ở đám bóng dưới sân. Từ lúc chiều, một nửa nhận thức của anh cứ bị kéo lên nơi mái chung cư bỏ hoang cách trường hai dãy phố, chỗ cái bóng lớn ấy từng đứng. Giờ trời tối hơn, lớp mây chì đã trộn với đêm thành một nền đen xám khó phân ranh, nhưng chính vì vậy, mọi hình khối đứng yên trên cao lại càng đáng sợ. Không phải vì chúng rõ. Mà vì chỉ cần một chỗ tối bất thường không chịu tan vào nền trời là đủ để đầu óc con người tự hiểu mình đang bị nhìn.

“Không cần rút mới là đáng sợ,” anh nói. “Nếu chỉ đứng vậy mà mình đã phải tự xé đội hình để giữ từng lỗ hở, thì chúng không cần vào hết.”

An Nhiên nghe xong không đáp. Cô hiểu. Và chính vì hiểu nên cổ họng cô nghẹn lại. Một đợt tấn công thật sự khốc liệt đôi khi dễ đối phó hơn thế này: người ta thấy rõ mũi nào phải chặn, biết lúc nào đập, lúc nào chạy. Còn khi đối thủ bắt đầu biết giữ khoảng, biết ép vừa đủ rồi lùi, biết dùng cái chết của một người như Lê Thảo để làm cả căn cứ lệch nhịp, thì thứ ăn người không còn chỉ là móng vuốt hay răng.

Mùi cháo gạo vụn lại dậy lên từ thư viện. Bác sĩ Hà đang đun nốt phần gạo cuối đủ loãng để chia cho cả đám trẻ và hai người canh đêm. Nồi cháo lăn tăn trên bếp cồn, muôi gỗ chạm thành nồi nghe những tiếng cộc nhỏ, đều và mỏng, gần như vô nghĩa giữa một nơi vừa bị vây nhiều lớp. Nhưng chính cái âm thanh đó mới giữ cho nơi trú này còn hình dạng của một chỗ con người đang sống, chứ chưa thành cái hang chỉ còn mùi máu và nỗi sợ. Ở góc lớp trên tầng hai, Linh vừa chia đôi chiếc khăn ẩm duy nhất còn sạch thành hai phần, một cho Tí ôm ngủ, một cho đứa nhỏ hơn đắp lên trán. Bảo ngồi tựa bảng đen, một tay giữ đèn pin, tay kia vuốt lưng thằng bé đang sốt run. Những cử chỉ ấy nhỏ và vụng, nhưng chính sự vụng ấy lại làm chúng thật.

Trần Duy từ đầu hành lang bước tới, mang theo quyển sổ luôn kẹp dưới nách. Hắn không nhìn thư viện, cũng không nhìn góc xác Thảo. Mắt hắn đi thẳng ra sân rồi lên cao theo đúng cái hướng Khải đang giữ. “Nó lại ở đó,” hắn nói.

Lần này Khải quay hẳn sang hắn. “Mày thấy rồi?”

“Không chỉ tao.” Hắn nghiêng đầu về phía cầu thang. “Người canh trên tầng ba cũng thấy.”

“Thấy cái bóng,” An Nhiên cắt vào. “Không phải thấy ‘nó’.”

Trần Duy không cãi câu đó. Hắn chỉ ngửa đầu lên thêm chút, môi hơi mím như người vừa chạm được vào một mảnh của mô hình còn thiếu. “Dưới này tấn công có nhịp. Trên kia có thứ đứng nhìn. Dù không gọi tên ngay, chuyện đó cũng sẽ tự lan.”

“Thế nên mày định làm nó lan nhanh hơn?” Hoàng Nam hỏi từ phía sau. Anh bước tới, vai áo quấn tạm bằng một dải vải cắt từ khăn trải bàn cũ. Máu đã khô nâu ở mép băng, nhưng anh vẫn đi như chưa biết đau là gì.

Trần Duy liếc Nam, khóe miệng không động. “Tin đồn tự lan còn tệ hơn nếu không ai gọi nó bằng cái gì đủ rõ.”

“Gọi tên để làm gì? Để mày gom người hả?”

Không khí giữa họ căng lên ngay trên hành lang ngập mùi kính bụi. Khải cắt trước khi câu cãi đi xa hơn. “Câm hết.” Anh nói không lớn, nhưng đủ làm cả Nam lẫn Duy im lại. “Ngoài kia chưa xông vào tiếp vì nó đang chờ mình tự lệch. Mày muốn gọi gì thì gọi sau.”

Một tiếng động rất nhỏ vang lên đúng lúc ấy.

Không phải từ ngoài cổng.

Không phải từ tường đông.

Là từ mái tôn nhà xe cũ bên trái sân, nơi từ nãy không ai còn để tâm vì đó không phải hướng chính của ba lớp vây. Một tiếng kim loại cọ chậm, kéo dài, như ai đang để thứ gì nặng vừa phải lê trên mặt tôn rồi dừng đúng ở mép. Mọi ánh mắt trong hành lang cùng xoay sang. Khải bước một nhịp ra cửa sổ lớp học, gạt nhẹ mép bạt nhìn nghiêng lên.

Trên mái tôn thấp, không có con dị biến nào.

Chỉ có ba mảnh đen lớn hơn những mảnh từng rơi từ trời, nằm thành một hàng chéo. Chúng không cắm xuống. Chúng đặt trên mặt mái như ba chiếc gai vừa được ai đó đem đến và xếp lại có ý. Dưới ánh sáng le lói, bề mặt chúng rung rất nhẹ theo một nhịp đồng đều. Không phải ngẫu nhiên rơi. Không phải văng từ đâu vào. Là đặt xuống.

“Chúng đang đánh dấu đường,” Bác sĩ Hà nói từ sau lưng, giọng thấp hẳn.

Khải nhìn kỹ hơn. Từ mép mái tôn xuống tới bậu cửa sổ hành lang bên trái, một đường nước mưa cũ đang chạy chéo qua tường. Nếu để thứ gì nhỏ và sống men theo đó, nó sẽ chạm ngay ô kính đã nứt từ chiều mà chưa kịp bịt kín hoàn toàn.

“Nam. Đập nát ba cái đó.”

Hoàng Nam không hỏi. Anh dùng thanh sắt móc từ chân bàn, thọc qua khe bạt rồi quét mạnh lên mái tôn. Cú quét đầu chỉ làm một mảnh trượt lệch. Cú thứ hai mới nện trúng, làm nó vỡ đôi bằng một tiếng chát cứng. Mảnh còn lại rung mạnh hơn ngay lập tức, như bị báo động. Từ trên mái và từ phía cổng dưới sân, cùng lúc vọng lên một chuỗi tiếng khàn ngắn. Không hẳn là tiếng gầm. Giống tiếng ra dấu.

“Lui lại!” Khải quát.

Quá trễ.

Ba bóng thấp đã lao từ mép tối dưới sân vào hành lang trái gần như cùng lúc, dùng chính đoạn tường khuất dưới mái nhà xe để che góc nhìn. Chúng không đâm vào chỗ người đứng đông nhất. Chúng cắm thẳng về phía ô kính nứt và cầu thang dẫn lên tầng hai. Đợt trước chúng đã biết tâm của căn cứ nằm ở đâu. Đợt này, chúng nhắm thẳng vào tâm đó.

An Nhiên đá tung chiếc ghế chặn ở giữa hành lang sang ngang, tạo một góc chéo hẹp. Con đầu tiên đập vào mép ghế, thân nó xoắn lại như bị bẻ từ trong xương ra ngoài nhưng vẫn vươn tay dài chạm được mép bậc đầu tiên. Hoàng Nam lao lên, búa hạ xuống trúng nửa lưng làm nó quặt ngược ra sau, tiếng xương gãy nghe như tre khô bẻ. Con thứ hai bám tường, lách lên cao hơn hẳn tầm người bình thường. Khải đâm gậy sắt xiên chéo vào ngực nó. Cú đâm không xuyên sâu như vào thịt người mà khựng ở nửa đường, như bên trong nó có lớp sợi cuộn cứng hơn cơ. Nhưng chừng đó đủ để ghim nó lệch khỏi cầu thang.

Con thứ ba không chạm ai. Nó trượt thấp sát nền, lách qua chân bàn gãy, chui vào khoảng tối dưới giá sách hẹp ở đầu hành lang. Chính cái cách nó không ham giết ngay làm sống lưng Khải lạnh đi. Nó không phải mũi xộc. Nó là thứ đi tìm chỗ để mở đợt tiếp theo.

“Bắt con dưới nền!” anh quát.

An Nhiên quỳ sụp xuống gần như ngay lập tức, dùng cây chốt cửa chọc thẳng vào khe tối dưới giá sách. Từ trong đó bật ra một tiếng rít mảnh đến buốt óc. Cây chốt bị kéo lệch. Một sợi đen nhỏ như gân tay vọt ra quấn lấy đầu gỗ rồi siết lại. An Nhiên xoay ngược cán chốt, đẩy thẳng lên. Khải bổ thêm một cú gậy từ trên xuống. Nam bỏ con đã gãy lưng, quay người quét búa ngang mép nền. Tiếng nện trúng thứ gì đó không rắn hẳn vang lên kèm một mùi tanh lạnh bốc lên như nước cống bị khui.

Bên ngoài, lớp dị biến gần cổng không ập vào theo sau. Chúng vẫn giữ khoảng. Chỉ đổi vị trí rất khẽ, như những kẻ đứng xa quan sát xem mũi thọc nhỏ này mở được gì.

“Chúng đang học đường chạy bên trong,” Bác sĩ Hà nói. Ông đã tới chân cầu thang, tay cầm khay men úp làm khiên tạm trước ngực như một phản xạ buồn cười mà can đảm. “Mỗi đợt vào sâu hơn.”

Trần Duy đứng ở mép hành lang, mắt không còn dừng ở ba xác dị biến đang giãy rút trên gạch. Hắn nhìn qua cửa sổ, lên cao. “Nếu trên kia thật sự là thứ giữ nhịp, nó không chỉ nhìn. Nó đang chọn mình phải trả lực ở đâu.”

“Không bằng chứng,” An Nhiên ném trả, nhưng giọng không còn chắc như lúc đầu. Vì ngay chính cô cũng vừa thấy những cú thọc vào trường không còn vô phương nữa. Chúng thử, đổi, cắt, luồn, rồi lại dừng như để ghi nhận phản ứng.

Khải không để câu chuyện trượt sang đó lâu. “Bịt hẳn hành lang trái. Dùng tủ sách.” Anh nói với Nam. “Cầu thang sau vẫn để hở đủ cho trẻ chạy. Không ai đứng sát kính.”

Mọi người chuyển động ngay. Tiếng kéo tủ gỗ cọ nền gạch kêu rít lên, tiếng sách đổ khỏi kệ lạo xạo, bụi giấy cũ bốc lên hăng hắc. Trên tầng hai, bọn trẻ nghe tiếng động lại xích gần nhau hơn. Linh đỡ Tí ngồi vào góc trong, rồi nhét phần khăn ẩm ít ướt hơn vào tay thằng bé. Bảo lấy chiếc chăn cũ của Thảo phủ thêm lên hai đứa nhỏ nhất. Những động tác ấy lúng túng, không gọn như bàn tay người lớn, nhưng lại làm Khải phải nhìn lên lâu hơn một nhịp. Lê Thảo không còn, nhưng cái cách cô từng giữ bọn trẻ đang đi tiếp qua tay mấy đứa nhỏ khác. Đó là phần người có thể chết ở một cơ thể mà không chết hết trong một nơi.

Khi hành lang trái vừa được chắn bớt bằng hai tủ sách rỗng và một bàn học gãy, tiếng rung rất khẽ lại dội qua mái nhà, không mạnh như đợt mở đầu hôm trước, nhưng đủ để bụi vôi rơi lả tả từ mép trần. Mọi người cùng ngẩng lên. Không ai nói ra, nhưng tất cả đều hiểu: cái nhịp trên cao chưa đi đâu. Nó chỉ thay đổi độ mạnh vừa đủ để người dưới đất không dám quên.

Khải bước lại cửa sổ lần nữa, lần này nhìn thẳng lên mái chung cư xa.

Bóng lớn vẫn ở đó.

Đêm đã xuống dày hơn, làm các đường nét của nó trộn vào bầu trời xám đen thành một khối vừa có vừa không. Nhưng có một điều anh thấy rõ hơn chiều: vị trí của nó không phải ngẫu nhiên ở mép cao. Từ chỗ đó, nó nhìn được toàn bộ mặt trước trường, một phần tường đông, và cả mái khu bếp sau. Nó đứng đúng góc mà mọi lớp tấn công vừa rồi có thể nằm trọn dưới tầm quan sát. Không phải bằng chứng theo kiểu con người thích viết vào sổ hay đặt lên bàn mổ. Nhưng đủ để nỗi nghi đi từ mơ hồ sang có hình.

“Khải.” Trần Duy đứng sau lưng anh một khoảng vừa đủ. “Nếu ngày mai chúng ta còn sống, anh không thể cấm người ta nói về cái đó.”

Anh không quay lại. “Tao không cấm người ta sợ.”

“Anh cấm gọi tên nỗi sợ.”

“Vì gọi sai tên thì nó giết nhanh hơn.”

Không khí sau câu đó im xuống. Nam vẫn kéo bàn. An Nhiên chèn thêm bạt vào khe kính. Bác sĩ Hà kiểm cổ tay người gác bị cắn rách, ngón tay nhấn nhẹ lên mạch như bấu vào một phần logic cuối cùng của cơ thể người. Bọn trẻ trên tầng trên nín im. Và ngoài kia, những cái bóng vẫn giữ khoảng, không vào nốt, không rút hẳn, như thể cả trận này mới chỉ là phần mở đầu của một thứ dài hơn.

Rồi điều làm tất cả cứng người lại xảy ra mà không có tiếng báo trước.

Bóng lớn trên mái cao quay đầu.

Không phải xoay cả thân như thú đánh hơi. Chỉ là một động tác rất nhỏ ở phần trên, nhưng rõ ràng đến mức dù khoảng cách xa và ánh sáng tệ, Khải vẫn nhận ra khoảnh khắc đó. Nó quay đầu khỏi khoảng sân, khỏi cổng, khỏi toàn bộ đội hình dưới đất. Và dừng đúng ở hướng trường học — đúng hơn, ở hướng ô cửa nơi anh đang đứng.

Trong một nhịp rất ngắn, Khải có cảm giác toàn bộ âm thanh xung quanh bị kéo lùi ra xa. Không còn tiếng bàn ghế cọ. Không còn tiếng thở của Nam. Không còn tiếng trẻ con trở mình ở tầng trên. Chỉ còn khoảng cách giữa một kẻ đứng trong hành lang tối và một khối đen rất lớn đứng ở mép cao ngoài kia. Cảm giác ấy không phải “nó nhìn thấy mình” theo kiểu con người nhìn con người. Nó tệ hơn. Nó giống như một mạng lưới rất lớn vừa chạm đúng vào điểm trong trường có thể đáp lại nhịp của nó.

An Nhiên bước tới gần anh hơn nửa bước, có lẽ vì thấy vai anh cứng lại. “Gì?”

Khải vẫn không chớp mắt. “Nó quay.”

“Quay gì?”

“Về đây.”

Cô ngẩng lên nhìn theo. Nhưng lúc cô bắt được đúng vị trí, bóng trên mái đã dịch lùi một phần vào sau khối bồn nước cũ trên sân thượng, khiến hình của nó nhòe đi. Vẫn còn ở đó. Vẫn hiện diện. Nhưng cái khoảnh khắc quay đầu thẳng vào anh đã trôi qua, mỏng và lạnh như một lưỡi dao lướt ngang cổ mà chưa cắt.

Trần Duy bước lên thêm một chút, mắt nheo lại. “Nó biết.”

“Không.” Khải cắt ngay, nhưng chính anh cũng không chắc mình đang phủ định điều gì — việc nó biết, hay việc nhóm này đã sẵn sàng cho câu đó. “Chưa có gì chắc.”

Duy không nói nữa. Song câu vừa bật ra của hắn đã đủ. Nó không cần được nhắc lần hai. Từ ngày mai, chỉ cần ba người cùng kể lại “có một bóng lớn đứng trên cao, nó quay đầu đúng lúc Khải nhìn lên”, cả trường sẽ tự mọc ra câu chuyện của riêng mình. Quy luật chỉ huy. Thứ đứng trên cao. Cái nhìn chọn người. Một nơi trú đang thiếu ngủ, thiếu ăn, vừa mất một người như Thảo, sẽ không cần nhiều hơn thế để tin.

Khải rời cửa sổ, quay lưng lại với mái nhà xa. Anh biết mình vừa thấy gì, hoặc tưởng thấy gì. Anh biết cái cảm giác bị chạm ngược đó không thể đem ra làm bằng chứng. Nhưng anh cũng biết thêm một chuyện tệ hơn: từ lúc này trở đi, mỗi quyết định anh đưa ra sẽ không còn chỉ bị nhìn như quyết định của người mạnh nhất giữ được ranh giới. Nó sẽ bị nhìn như quyết định của kẻ mà thứ ngoài kia có thể cũng đang nhìn lại.

Mùi cháo nguội đi hẳn. Đèn pin rung sáng trên mép gạch đầy vết nứt. Ở góc thư viện, tấm khăn phủ xác Lê Thảo hơi lay vì gió luồn qua khe bạt. Linh từ trên cầu thang nhìn xuống, tay vẫn bấu thành lan can, như muốn chắc người lớn ở dưới vẫn còn đứng đủ chỗ của họ. Khải nhìn con bé một giây rồi cúi xuống nhấc thanh sắt nằm cạnh chân.

“Nửa đêm đổi canh,” anh nói, giọng đã trở lại đều và cứng. “Không ai đứng lâu một chỗ. Cửa đông giữ hai người. Hành lang trái ba người. Trẻ vẫn ở tầng hai. Nếu có tiếng từ mái hoặc cửa sổ, không ai tự mở.”

Không ai cãi. Kể cả Trần Duy.

Bên ngoài, các bóng dưới sân bắt đầu lùi rất chậm, không phải tan đi mà giãn thành những khoảng xa hơn. Chúng không bỏ vòng vây. Chúng chỉ nới nó ra, như thể sau khi đo xong một trận đầu, chúng chấp nhận đêm nay dừng ở mức đó. Trên mái cao, bóng lớn cũng không còn rõ nữa. Nó lẫn dần vào bầu trời xám đen, chỉ còn lại một cảm giác không thể chỉ vào: ở đâu đó phía trên thành phố chết này, có một thứ đã nhìn đủ lâu để không còn cần đứng gần.

Và điều cuối cùng Khải thấy trước khi quay hẳn khỏi cửa sổ là mép tối nơi bóng đó vừa đứng trống đi đúng vào lúc anh chớp mắt.